Gayb ve Garb

ZENNE

2012-01-31T16:41:00.000-08:00

ZENNE

İstanbul'a fotoğraf çekimleri yapmak üzere gelmiş Alman fotoğrafçı Daniel Bert, bir gece kulübünde Zennelik yapan Can ve Doğulu muhafazakar bir aileden gelen Ahmet ile tanışır. Abartılı ve antipatik kıyafetler içindeki Can, kaba, endişe ve gizlerle dolu Ahmet ve Afganistan’dan ‘hasarla’ dönmüş Daniel birkaç karşılaşma ve tartışmanın ardından arkadaş olmayı başarırlar. Yakınlaşmaları dürüstlük üzerine yoğunlaşınca hayatlarındaki eksiklikleri ve farklılıkları da keşfederler.

Can zenneliğin yanı sıra para kazanmak amaçlı sürdürdüğü Fal Kafe’deki işinden çıkarılınca maddi yönden iyice zor durumda kalır. Babası Güneydoğuda şehit olduğu, ağabeyi Cihan da askerlik hizmetinden ruhen hasarlı döndüğünden annesi Sevgi onu askere göndermiyor, o da bu sebeple yeni bir işe giremiyordur.

Ahmet bir yandan iri yarı bir adamla buluşmakta diğer yandan Danny’i şişman birine dönüştürmeye ve bıyık bırakmaya zorlamaktadır. Amacının ne oluğunu anlamakta güçlük çeken Danny onu takip eder, bu kişiye çantasındaki yüksek miktarda paraları vermekte olduğunu farkeder. Danny, gerçeği söylemesi konusunda Ahmet’i sıkıştırınca daha altı yaşındayken ailesiyle yaşadığı trajik bir olayın kurbanı olduğunu öğrenir.

Annesi Kezban’ın fiziksel özürlü oluşu, onu töre kaidelerine sıkı sıkıya bağlı, acımasız bir kadına dönüştürmüş, Ahmet’in peşine bir takipçi tutmuştur. Danny, güvenliklerinin kalmadığını kavrayınca harekete geçer, Ahmet’i de yurtdışına kendisiyle birlikte gelmesi konusunda ikna etmeye çalışır.

Fakat, Ahmet askerliğini yapmamış olduğu için pasaport alamayacağını söyler.

Can ve Ahmet’in kaderleri bu noktada yeniden kesişir. Tek çare olarak, askeri heyetten ‘eşcinsel raporu’ almanın yollarını ararlar. Bunun için davranışları, kıyafetleri ve seks esnasında çekilmiş resimleriyle askeri heyeti ikna etmeleri gerekmektedir. Ahmet, bu defa kendi rızası ve isteğiyle, önceden Can’ı şiddetle eleştirdiği hale yani bir Zenne’ye dönüşür.

Gösterim tarihi:13 Ocak 2012
Yönetmenler: M. Caner Alper, Mehmet Binay
Oyuncular: Kerem Can, Erkan Avcı, Giovanni Arvaneh, Rüçhan Çalışkur, Tilbe Saran, Ünal Silver, Jale Arıkan, Tolga Tekin, Esme Madra, Hülya Duyar, Aykut Kayacık, Yvonne Rosenbaum, Bulut Reyhan, Gregor Park, Ali Yiğit, Deniz Sipahi, Göktuğ Esen
Senaryo: Caner Alper
Görüntü Yönetmeni: Norayr Kasper
Müzik: Paolo Poti, Demir Demirkan
Süre: 101 dk.
Yılı: 2011
Türü: Dram

GAYB VE GARB

2011-11-19T13:21:00.001-08:00

YENİ BLOG 'GAYB VE GARB' TUMBLR'DA

Biliyorum uzun süredir blogumu yenilemiyorum, bunun çeşitli sebepleri var elbette. Bu sebepleri izah etmeden önce Temmuz Ayından bu yana yayın yapan yine aynı adı taşıyan blog sayfamın adresini takdim edeyim;

http://gaybvegarb.tumblr.com/

İFŞA

Neden bir tumblr bloguna gerek duydum diye soruyorum kendime. Var olan blogspot'u devam ettirmek varken yeni olana başlamak niye? Memnun mu değildim blogumun gidişatından? Hayır! Üstelik imaj, reyting, ziyaretçi, tepki kaygım hiç olmamışken ve olmayacakken yeni mecraya kaymanın sebebini düşündüm bu gece. El-cevap ötelerde değil, gözümün önünde değil, burnumun dibinde hele hiç değildi, tam içimdeydi. İçim derken öyle yüreğimi falan kastetmiyorum, beynimin içi, tam orası…

Blogspota her istediğimi yazamıyordum zira beni takip eden kişilerin bir çoğu yakın çevremden insanlardan oluşuyordu. Belki onların gözüme batan ahvallerini çekiştirecek, yerden yere vuracaktım ama kendilerinin olduğunu bile bile değil. Ne yalan söylemeyeyim benim içim dışım bir değil kardeşim. Dürüstlük ve dobralık adına kimseyi eleştirecek değilim. Dürüstlük ve samimiyetten daha fazla önem verdiğim şeyler var. Mesela yüzsüzlük… Babaannem; ”Sik yüzlü taşak sözlü olmayın!” derdi ne de güzel söylerdi. Yani sözün özü kendime ve onlara dair şeyler paylaşmak, yorumlamak niyetiyle kaçmıştım blogspottan ve şimdi görüyorum ki tanıdık, eş dost yine sarıp sarmaladı yeni blogumun çevresini. Hadi onlara dair şeyler paylaşmayı geçiyorum da hiç mi özelimi yazamayacağım? O kadar meraklı olsam kalkar zaten anlatırdım. İfşa olmak, sonra ağızlarda sakız olmak istemiyorum. Üstelik tumblr’ım olduğundan bir kaç kişi dışında kimseye söz etmemiştim ancak arayan mevlasını da bulur belasını da, hatta yeterince yaramaz bir çocuk olursa hem şirinleri hem arkadaşının gizli blogunu da…

Bir öykümün cümlesi ile durumu özetleyecek olursam;

”Herkes yaralı herkes haşat, muhakkak ki hepimizin içinde kalın kabuklu bir yara mutlak. Evrende ışık var ve göze değen her ışık görmesi gerektiğinden fazla şeye yansıtır aydınlığını. Oysa yaraların her biri ayrı bir gizin hasarı ve sevmez hiçbir giz karanlıktan çıkmayı.”

Yine elim kolum bağlandı giz göze değecek diye.

LETARJİK UYKU

2011-07-15T14:04:00.000-07:00

Normal insanın uyku süresinin 6 – 8 saat olduğu kabul görülmüştür. Ancak bazen normal uyku ile stresten (şoktan, acıdan) kaynaklanan uyku arasındaki çizgi çok ince olabilmekte. Bu durumda letarjik uykudan (Yun. “lethe” - bilinçsizlik, unutkanlık, “argia” - hareketsizlik, durağanlık) söz edilebilmektedir.

Letarji, hareketsizlik, dış uyarıcılara tepkisizlik, yaşama dair dış belirtilerin bulunmaması gibi özellikleri bulunduran uykuya benzer derin uyuşukluk hali şeklinde tanımlanabilmekte.
Letarjinin tedavisi belli değildir. Aynı zamanda uyanma zamanını da tahmin etmek imkansızdır. Letarji durumu birkaç saatten onlarca seneye kadar sürebilmektedir. Tıp tarihinde büyük miktarda kan kaybı, doğalgaz sızıntısı zehirlenmesi, sinir krizi, bayılmasonucunda letarjik uykuya dalanlar bilinmektedir. Letarjik uykuda olanlar, görünürde hayata dair belirtilerinin olmamasına rağmen, etraflarında olup bitenleri duymakta ve hatırlamaktalarmış.
Bu şekilde uykuya dalanların yaşlanma mekanizmaları çok yavaşlamış durumda olup, 20 sene boyunca hiç yaşlanmayan insanlar normal hayata döndüklerinde 2 – 3 sene içerisinde kendi biyolojik yaşlarına gelmekte, yaşlanmaktadırlar.
Letarjik uykunun en büyük sakıncalarından biri, canlı olarakgömülme tehlikesidir.

XIV. yüzyılda yaşayan ünlü İtalyan şairi Francesco Petrarca 40 yaşında çok kötü hastalanmıştır. Birgün hastalığından ötürü bayılmış, herkes onun öldüğünü düşünmüş, toprağa vermeye hazırlanmışlar. O zamanın kanunlarına göre, ölünün ölümünden bir gün geçmeden gömülmesi yasakmış. Mezarının yanında kendine gelen şair kendisini çok iyi hissettiğini belirtmiş ve olaydan sonra 30 sene daha yaşamıştır.

Kesin bulgular olmamakla birlikte, letarji olayı ünlü Rus yazarıNikolay Vasilyeviç Gogol'un ölümüyle ilgili de sık dile getirilmektedir. Gogol manik depresif psikoz hastalığına yakalanmıştır. Çok sık apati nöbetleri geçirmiştir. Bir seferinde yazar gerçekten letarjik uykuya dalmış, yalnız doktor doğru teşhis koymuş ve durumu kurtarmıştır. Bu olaydan sonra Gogol'da tafefobi(diri diri gömülmekten korkma) oluşmuştur. Çok sevdiği kadının,Yekaterina Homyakova'nın ölümünden sonra cinnet geçiren Gogol "Ölü Canlar"'ın 2. bölümünün el yazmasını yakmış, üzüntüsünden yatağa düşmüştür. 10 gün sonra da hayata veda etmiştir.
Mayıs, 1931'de bolşevikler Moskova'nın yeniden yapılanması planını uygulamaya koymuş, Gogol'un mezarının da bulunduğu Danilov Manastırı'nın mezarlığını da yok etmeyi kararlaştırmışlardır. Mezarı açtıklarında yazarın kafatasının yana çevrilmiş bir konumda olduğunu farketmişlerdir. Dolayısıyla, bu durumdan sonra Gogol'un canlı canlı gömülmüş olabileceğine dair haberler dağılmıştır. Bu olay halanetliğe kavuşmamıştır.

Guinness Rekorlar Kitabı'na kayıtlı en uzun süren letarjik uyku vakası, 1954 senesinde gerçekleşen Nadejda Artemovna Lebedinaolayı olmuştur. Eşiyle yaptığı kavgadan sonra uykuya dalan Nadejda 20 sene sonra (1974'te) uyandığında dul olduğunu öğrenerek çok üzülmüştür. Sağlık açısından hiçbir sorunu bulunmayan bu bayanUkrayna'nın Dnepropetrovsk şehrinde yaşamına devam etmektedir.
Letarji ile alakalı olarak 60'lı yılların sonunda İngiltere'de çok ufak bir kalp aktivitesini bile algılayabilecek bir cihaz icat edilmiş olup, ilk denemelerde bile ölülerin arasında canlı bir bayan bulunmuştur. Aynı ülkede bugüne dek morglarda özel ipli çanların bulunması zorunludur, öyle ki, ölü canlandığında yardım isteyebilsin. Slovakya'da ise mezarlara cep telefonu bile konmaktadır.
Bazı hayvanlar (ayılar, kirpiler, yılanlar) letarjik uyku dönemlerini sürekli olarak yaşamakta, soğuk kışı uyuyarak geçirdikten sonra capcanlı bir şekilde yaşamlarına devam etmekteler.
Konuyla ilgili kaynaklar aşağıdadır:
1 - 2 - 3 - 4 - 5

ELİF ŞAFAK

2011-07-11T15:31:00.000-07:00

ELİF ŞAFAK NEREYE GİDİYOR?

Daha önce yedi roman yazan, Türk Edebiyatı'nın en kısa sürede en çok satan kitabı "Aşk" ile adını dünya çapında duyuran ve her kitaptayeni bir dünyayı keşfetmeyi amaç edindiğini söyleyen Elif Şafak, ülkemizin en çok okunan ve dolayısıyla en çok tartışılan isimlerinden biri.

Nuri Bilgin ile Şafak Akayman'ın kızları olarak (Bilgin o sırada felsefe doktorasını yaptığı için) 25 Ekim 1971 tarihinde Fransa, Strasbourg'da dünyaya gelen Elif Şafak, kısa bir süre sonra anne ve babasının ayrılma kararı alması ile annesinde kalmaya başladı. HalaEge Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı olan Bilgin'in İzmir'e dönmesi yüzünden uzunca bir süre babasını görmeyen Elif, Bilgin'den sekizinci yaş gününde gönderdiği tebrik kartına dek haber alamadı. Diplomat olan annesi Şafak ile yaşayan Elif, ilkokula İspanya, Madrid'de başladı; Amman'da devam etti. Bu okulda okuyan tek Türk olan Elif, ilk zamanlarda oldukça zorluk çekti. Daha sonradan anlattığına göre Şafak, okuldaki en iyi arkadaşı Hint Kiran'mış veMehmet Ali Ağca'nın Papa'ya suikast düzenlediğinin ertesi günü okula gitmekten çekinmiş.

"...Mesela 17. Yüzyıl'da bir Ermeni hamalının gözünden ya da haremdeki bir cariyenin gözünden nasıldı Osmanlı? Böyle küçük sorular sorunca anlıyoruz ki,gerçeklik, sandığımızdan daha karışık; attığımız her bir adım, bir başkasının hayatını etkileyecek..."

Daha sonra Türkiye'ye dönen Elif, Ankara Atatürk Anadolu Lisesi'nde eğitim gördü. Bir süre babaannesinin İzmir'deki evinde kalan gençyazar, hiçbir zaman özgür hissetmediği bu eve karşın tasavvuf aşığı bir kadın olan anneannesinin evinde kendini olduğundan başka biri gibi hisseder. Anneannesinin dindarlığından etkilenen Elif, o güne dek öğrendiklerinin yanlış olduklarını; Allah'ın korkulacak bir varlık değil, sevgiyle, iç temizliğiyle ulaşılabilecek bir arkadaş olduğunu keşfeder.

"İstanbul'u hep özlüyorum. Çünkü hep kıyısında durdum; ne içinde ne dışında oldum, ne İstanbullu ne de İstanbul'a yabancı."

Üniversite çağına gelince Elif Şafak, tek tercihi olan Ankara, ODTÜ; Uluslararası İlişkiler Bölümü'ne girer. Mevlana Celaddiin-i Rumi ile yakından ilgili olan genç yazar, yüksek lisansını Kadın ÇalışmalarıBölümü'nde tamamladı. Bitirme tezi olarak "Bektaşi ve Mevlevi Düşüncesinde Döngüsel Evrem ve Kadınsılık Arayışı" konusunuinceleyen Şafak, doktorasını Siyasal Bilimler Bölümü'nde yaptı. Doktora tezi olarak "Türk Modernleşmesinin Kadın Prototipleri ve Marjinaliteye Tahammül Sınırları"nı inceleyen yazar, Türk Sosyal Bilimler Derneği'nden ödül aldı.

"Roman, düzen, tertip ister. En önemlisi de yarının, bugünden iyi olacağına dair umut, güvenç ister. Ben ne düzenliyim, ne tertipli; güvence veremem. Ben ne isem, roman onun aksi. Siyah ile beyazın birbirini tamamlaması gibi, roman da benim zıttım."

Sene 1994 olduğunda Elif Şafak, ilk öykü kitabı "Kem Gözlere Anadolu"yu yayınladı. Şafak'ın 'en az sevdiğim kitabım' dediği bu kitap, mitolojiden, tarihten, dinden bahsetmektedir ve Şafak tarafından annesine adanmıştır. Evrensel Kültür Kitaplığı tarafından basılan 96 sayfalık kitap, on beş öyküden oluşmaktadır.

"İlk kitabım Kem Gözlere Anadolu'yu sevmem, sahiplenmem. Çünkü bu eser olmamış bir meyve gibi; benim miladım Pinhan'dır."

1997 senesinde İletişim Yayınları'ndan "Pinhan" adlı ilk romanını çıkaran Elif, sekizinci baskısında Metis Yayınları'na geçen (2006) bu eser ile Mevlana Büyük Ödülü'ne layık görüldü. Pinhan ile Türkiye'de edebiyat okurları tarafından sahiplenilen Elif Şafak, 1999 senesinde "Şehrin Aynaları"nı yayınladı. Yine İletişim Yayınları tarafından basılan bu kitap, okuyucuları gizemli havasıyla Şafak'ın özgün kalemine hayran bıraktı.

"Mistik yazar, gizemli yazar, aykırı yazar, kadın yazar... Bu terimlerin hiçbir önemi yok, bir tek şey var, o da 'yazar'."

2000 senesinde Metis Yayınları'ndan 'görmeye ve görülmeye dair bir roman' ibaresiyle yayınladığı "Mahrem" ile oldukça ses getiren Şafak,Türkiye Yazarlar Birliği'nden ödül aldı.

Soyadı olarak hayatta en çok sevdiği insan olan annesinin adını alan, makyaj yapmayıp, senelerce saçlarını kendi kesen Elif Şafak, İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde verdiği Türkiye'de Kültürel Kimlikler, Kadın ve Edebiyat dersinden sonra aldığı bursla Amerika'aki bazı üniversitelerde ders verdi. O zamanlarda hissettiği duyguları, olduğu kişiyi "Araf" adlı romanında anlatan Elif, evlendiğinde 'olgunlaşmaya başladığını' ifade ediyor.

2002 senesinde bir apartmanda geçen "Bit Palas" adlı romanını yayınlayan Elif, pek fark edilmese de tasavvufla yoğurulmuş bu eserin, en önemli kitaplarından biri olduğuna inanıyor. Bu eserle ilgili çok önemli bir ayrıntıyı da atlamamak gerek; Elif Şafak, İngilizce olarak yazdığı Bit Palas'ın Türkçe'sini daha sonra yazmıştır.

"İyi bir romancı olmak için iyi bir gözlemci olmak gerekir. Yazar, kendini gözlemleyebilmeli; ameliyat masasına yatmış gibi lime lime her bir parçasının içine bakmalı, tanımalı..."

Milliyet Sanat, Radikal, Zaman Pazar, Zaman Yorum, Zaman Turkuaz, Zaman Kültür-Sanat, Tempo Dergisi, Turkish Daily News, Cosmopolitan Dergisi gibi yayınlarda köşe yazarlığı yapan Şafak, 2004 senesinde "Araf"ı yayınlayan yazar, yine İngilizce olarak yazdığı bu eserdeki Zarpandit karakteri ile özellikle genç insanların beğenisini topladı.

Sene 2004 olduğunda Elif, Metis Yayınları'nın yarattığı bir proje olanBeşpeşe'ye katıldı. Murathan Mungan, Faruk Ulay, Celil Oker ve Pınar Kür'ün tamamladığı bu beşli, ortak bir roman yaratmaya çalıştıkları Beşpeşe adlı eserde birbirlerinin yazdıklarının devamını getirdiler. O sene Michigan Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Elif, Arizona Üniversitesi'nde Yakın Doğu Araştırmaları Bölümü'nde de yardımcı doçentlik yapmaya başladı.

2005 senesinde yazdığı köşe yazılarından derleme olan "Med-Cezir" adlı kitabını yayınlayan yazar, o zamanlar Referans Gazetesi'nde genel yayın yönetmenliği yapan (daha sonra Zaman'a geçti, şimdi ise Radikal'de) Eyüp Can Sağlık ile Berlin'de dünyaevine girdi. Gerek yazılarında, gerekse röportajlarında evliliğe inanmadığını belirten Şafak'ın evlenmesine şaşıran okuyuculara genç yazarın cevabı 'aşk' oldu.

"Eyüp Can ile gel-gitli bir ilişkimiz vardı. Tanıştıktan sonra uzun bir süre görüşmedik. Sonra bir gün Kapalıçarşı'da otururken evlilikten konuşmaya başladık. Bana 'sen evliliğe karşı değil misin?' diye sordu, ben de 'karşıyım, ama seninle evlenmeye karşı değilim' diye cevap verdim ve evlendik."

2006 senesinde Elif, Türkiye'de olay yaratan kitabını, "Baba ve Piç"ini yayınladı. Romanda geçen 'kasap Türkler' tamlaması yüzünden Türklüğe hakaret gerekçesiyle 301 yasası ile dava edilen Elif Şafak, ilk duruşmada beraat etti. İlk kızı Şehrazat Zelda'ya hamile olduğu için duruşmaya katılamayan Şafak, doğum yaptığının ertesi günü beraat haberini TV'den öğrendi.

"...Televizyonda fotoğrafımı yakan bir kadın gördüm, acaba kitaplarımı okumuş mudur, diye merak ettim."

2006 senesinde Metis Yayınları'ndan ayrılıp Doğan Yayınları ile anlaşan Elif, 2007 senesinde otobiyografik eseri "Siyah Süt", yayınladı. Hamilelik dönemi sıkıntılarını anlattığı bu kitap, 'baby blues', yani 'doğum sonrası depresyon' yaşayan kadınlara destek olacak nitelikte bir eserdir.

Müzisyen Teoman için "Uçurtmalar" adında bir şarkı yazan Şafak, 2008 senesinde ikinci çocuğu Emir Zahir'i dünyaya getirdi.
Baba tarafından iki üvey kardeşi olan yazar, biriyle doçentlik yaptığı üniversitede tanışırken, diğeriyle imza gününde karşılaştı.

"Çocukluğum farklı ülkeler, farklı şehirlerde geçtiği için bana bir tek 'daimi göçebelik duygusu' kaldı."

Sene 2009 olduğunda Şafak, Türk Edebiyatı'nın en çok okunan kitaplarından birine imza attı; "Aşk". Mevlana ile Tebrizli Şems'in gerçek hikayesinden kurgulanarak yazılan bu kitap, edebiyatımızın en kısa sürede en çok satan kitabı oldu. Aşk ile ilgili bir başka detay da, kapak rengidir. Pembe kapakla çıkan Aşk, 'erkeklerin pembe kapak taşımakta çekindikleri' gerekçesiyle gri kapakla basıldı. Bu durum, bir kısım tarafından 'ticari kaygı' olarak değerlendirildi.

2010 senesinde köşe yazılarından derlenen 150 sayfalık "Kağıt Helva"yı yayınlayan Şafak, Aşk'ın gri kapakla basılmasının ticaret olduğuna inanan okurlarının restine şahit oldu. Zira kısa bir süre sonra kitaplarından alınan paragraflardan oluşan "Firarperest" yayınlandı.

Yakın geçmişte marka ödülü alan Şafak'ı Mahrem, Bit Palas, Pinhan ile tanıyan okuyuculara hak vermek gerek; yazarın son zamanlarda izlediği yol, sürekli The Beatles best of'u (en iyi parçaların toplandığı albüm) çıkaran müzik şirketlerinin gittiği yola çıkıyor.

DÜĞME

2011-07-10T18:19:00.000-07:00

DÜĞME

Eski insanlar giysilerini düğme yerine bitkilerin iğneleri, hayvan kemikleri ve ince ağaç dalları ile "iliklemişlerdir". Eski Mısır'dailmikler kullanılmış ve giysinin bir parçasının ucu ikinci parçadaki delikten geçirilerek bağlanmıştır.

Giysinin önünü iliklemek için değil de, süs eşyası şeklinde kullanılmış olan en eski düğmeler ve düğmeye benzeyen nesneler Hindistan'ınİndus Nehri yatağında bulunmuştur. Onlar İndus medeniyetinin Kot Diji devrine (m.ö. 2800 - 2600) aitlermiş. Buna benzer ürünler Çin'de (m.ö. 2000 – 1500), Eski Roma ve Yunanistan topraklarında da bulunmuştur.

Eskiden düğmeler kötü ruhları uzaklaştırmak için kullanırlarmış. Sonradan özel simgeler içeren sihir düğmeleri ortaya çıkmış, o zamanların yaygın bir inancına göre, bir erkeğin düğmesini dikmek, onu kendine bağlamaktır, ancak düğme çabuk koparsa, “aşk” da çabuk geçecektir.

Elbisenin içine (genelde yakanın içine ve/veya kalp hizasına) özel bir şekilde dikilmiş düğmelerin dileklerin gerçekleşmesini sağladığına inanılırmış.

Ingilizce'de düğme anlamına gelen “button” kelimesi açılmamış tomurcuk anlamını da barındırmaktadır, en eski düğmeler de çiçek,meyve veya hayvan şeklindelermiş.

Türkçe'deki düğme (Tatarca'daki töyme) kelimesi de, tügmek(bağlamak) kelimesinden türemiştir (bknz. İsmet Zeki Eyüboğlu'nunTürk Dilinin Etimoloji Sözlüğü).

Japon ustalar tarafından birer sanat eseri haline getirilen düğmelerede “netsuke” denmekte, bu da Japonca'da düğme anlamına gelmektedir.

Netsuke Örneği

Düğme ile ilgili birçok deyim de vardır, örneğin, ilk düğmeyi yanlış ilikleyince öbürleri de yanlış gider vs.

İnsanlar, kara kedi yollarını keserse, o yerden kapalı gözlerle ve düğmelerinden birini tutarak geçmek gerektiğine inanırlarmış. Hala da yaygın olan başka bir inanca göre de, üzerinde düğme dikerken konuşmamalıymışsın, konuşursan hafızanı (bazı yörelerdemutluluğunu) dikiyormuşsun.

Tarihten de birkaç ilginç olaya göz atalım. Soğuk Rus kışında Napolyon askerlerinin üzerlerindeki giysiler düşmeye başlamış, sebebi de, düğmelerin kalaydan yapılmış olmasıymış, eksi 13 – 15 derecede kalay ufalanıp toz haline geliyormuş.

1798 yılında Napolyon'un Mısır seferinde onun askerleri pazardan çoğu zaman önleri açık bir şekilde dönerlermiş, düğmeyle alışverişyaparlarmış.

I.Dünya Savaşı da kötü çözülen düğmeler yüzünden başlamıştır. Kurşunla yaralanan Arşidük Franz Ferdinand düğmelerinin çokluğundan ve onları çözmek için harcanan zaman kaybından vefat etmiştir.

İlk başlarda düğmeler gereğinden fazla sayıda kullanılırlarmış, zenginliği ve mertebesi yükseldikçe, düğme sayısının da artması gerekiyormuş. Örneğin, Fransa Kralı 1. Francois sadece bir kadife takımının süslenmesi için kuyumcuya 13600 altın düğme siparişi vermiştir.

İsveç kralı XII. Karl'ın esrarengiz ölümü de düğmeyle ilişkilendirilmektedir. XII. Karl, 30 Kasım, 1718 tarihinde fethetmeye çalıştığı Norveç kalesinin duvarlarını incelerken, siperden kafasını çıkarmış, o anda da bir silah sesi duyulmuştur. Kralın kendi yakın çevresi tarafından öldürüldüğü düşünülmektedir. Hainler kralın giysisinden kopardıkları tombak düğmenin içine kurşun dökmüş ve onu kullanmışlardır. XII. Karl'ın sıradan bir kurşunla öldürülemeyeceğine, sadece kendisine ait birşeyle öldürülebileceğine inanılırmış.

XII. Karl

Deli Petro, asker ceketlerinin kollarına dışarıdan kalay düğmelerin takılmasını zorunlu kılan bir ferman çıkarmıştır, bunun da özel bir anlamı varmış, düğmeler askerlerin yemekten sonra ağız ve burunlarını ceketin koluyla silmelerini engelliyormuş. Bu şekilde cezalara başvurmadan askerlerini kötü alışkanlıklarından vazgeçirmiştir.

Günümüzde de düğmelerin sadece yaratıcılıkla sınırlandırılabilir sayıda fonksiyonları vardır.

SİNEK KUŞU

2011-07-10T18:08:00.000-07:00

SİNEK KUŞU

Sinek kuşu veya kolibri, sinek kuşugiller (Trochilidae) familyasını oluşturan küçük kuş türlerinin ortak adı. Havada asılı kalıp kanatlarını çok hızlı çırparak durabilmeleriyle tanınırlar. Türüne bağlı olarak saniyede 15 ila 80 kez kanat çırpabilirler.

Havada asılı kalmalarının yanı sıra, geriye doğru ve dikey olarak uçabilirler ve çiçeklerin nektarlarını ince gagalarıyla emerken sabit konumda kalabilirler. Kanatlarını hızlıca çırpmaları, insanın ağzı kapalıyken ses çıkartmaya çalışmasına benzer bir ses sunar. Bu yüzden İngilizce'de"hummingbird" (hımlayan kuş) ismini almıştır.

Sinek kuşları, başta kırmızı çiçeklerinki olmak üzere birçok çiçek özüne ilgi duyarlar. Genelde çiçek nektarlarından beslenirler ve özellikle dar ağızlı çiçeklerin polenlerini taşımakta önemli rol oynarlar. Birçok sinek kuşu özellikle yavrularını beslerken böcek de yer.

Karayip Adaları'nda yaşayan arı sinek kuşu (Mellisuga helenae), 1,8 gram ağırlığıyla dünyanın en küçük kuşu sayılır. Kızıl sinek kuşu gibi daha tipik bir sinek kuşu ise 3 gram ağırlığında ve 10-12 santimetre uzunluğundadır. En büyük sinek kuşu olan dev sinek kuşlarının (Patagona gigas) kiminin ağırlığı 24 gramı bulur.

Erkek sinek kuşlarının çoğu yuva kurmada eşlerine yardımcı olmazlar. Çoğu sinek kuşu türü, ağaç dallarında özenle dokunmuş bir kap görünümünde yuvalar yaparlar. Bu yuvalarda iki adet beyaz yumurta bulunur. Bunlar tüm kuş yumurtalarının en küçüğü olsalar da yetişkin bir sinek kuşunun boyuna oranla büyük sayılırlar. Kuluçka dönemi 14 ile 19 gün arasında sürer.

HUZURSUZ RUH

2011-06-03T14:57:00.000-07:00

HUZURSUZ RUH

Demlenmeden hiç birduyduğumu gereğince yazamadım. Şu an kaynıyorken nasıl yazabilirim? Yazdığımabakma bu beyhude bir çaba. Zorla birbirine iliştirilen kopuk cümleler bunlar.Ne söylediğimi anla ama nasıl söylediğime takılma! Zamanı gelir aynı kaynamanoktasına daha afili cümleler kurarım. Bu yaşamın bana dayattığı en güzel borçnasılsa.

Kötü zamanlar geçiriyorum.Ve bunları ister istemez her zamanki gibi cümlelerimi alet ederek yapıyorum.Hayaller ortada yaşanacak bir hayat varsa kurulasıdır. İçinde geleceğe dair birheves taşımayan insan ne diye hayal kursun? Nihayetinde hayal hayatla ilintili,hayat ise geleceğe endeksli... En azından o gel-git intihar düşünden uzaklaştığımanlarda, yaşama tutunmak için küçük bir sebep bulduğumda, hayal kurmayı herinsan gibi becerebiyorum. İntihar... Pek ala bu da bir hayal sayılabilir. Çünkübunu gerçekleştirecek kadar da cesur değilim. Yinede bir gün bunu benyapacağım. Yazmak istediğim herşeyi yazmış olsam ve geride yeterince yazı bırakacakolsam buna daha kolay cesaret ederdim. Belki de yazmak benim için intiharolacağından bu kadar yavaş davranışım.

Geçmişim hiçbir insanınyaşamak istemeyeceği trajedilerle dolu. Ne kimseye anlatabiliyorum, ne yazıyadökebiliyorum. İçimi kemiren kurtçuklar gibiler. Oysa tüm bunlara rağmen neşeliolmaya çalışıyorum. Sahnede değil belki ama hayatta iyi bir oyuncu olduğumsöylenebilir. Zira ruh halimi yansıtmamak için soğan gibi kat kat kostümlerebürünüyorum. Neşeli görünme çabamda bundan. Peki, ben bütün bunları nedenyazıyorum? Bilmiyorum ama çok arabesk olduğunun farkındayım.

Benden daha karamsar vekafası bitmek bilmeyen soru işaretleriyle dolu biriyle yaşıyorum. Peki, bundanrahatsız mıyım? Hayır! Hiç benzemesektekörler sağırlar ilişkisi bizimkisi. Birbirimize karşı üç maymunu oynuyoruz.Karşısına geçip desem ki ‘Ali bu gece evegelme intihar edeceğim.’ Anlayarak ama anlamsız bakışlar atarak şu cevabıverir ‘Saygı duyuyorum.’

...

Karamsarlığa düştüğümde, bu dünyadadaha ne kadar yol alacağımı bilmediğimde, yaşam sebebimi anlamlandıramadığımda,ben kimim sorusunu cevaplandıramadığımda, her şeyin boş geldiği anlarda,üstelik elimdekileri de yitirdiğimde, umutlarımın tükendiği dualarımın da geriyankılandığına her inandığımda kendimi orada buluyorum.Hayal dünyamda; karavanımla yollarda...

Gitmekama nereye? Önemi yok. Gitmek ama niye? Cevabı yok. Aslında varılacak yer dahio kadar mühim değil, zira aslolan gitmek, gidebilmek...

Aidiyetsiz bir ruh haliyle ne aradığını, nebulacağını bilmeden yol almak ve yazmak istiyorum. Her sabah başka yerdeuyanarak ülke ülke, şehir şehir dolaşmak... Kök salmamak... Bir yere, birkimseye bağımlı kalmamak...

Hayal dünyamın her kapısını araladığımda karavanımdadeğişmeyen birkaç kişi görüyorum. Onları tanımıyorum ama benim öteki parçalarımolduklarını hissediyorum. Neşeli, hiç durmadan dans eden bir cüce, yaşınaaldırmayan yüzünde derin çizgiler oluşmuş çılgın bir teyze, erkek bedeninesığmaya çalışan küfürbaz bir kadın, altı yedi yaşlarında bir erkek çocuğu vesiyah benekleri olan küçük bir köpek. Biz bir aileyiz. Geziyoruz köşe bucak,bitmeyen bir merak ve yaşama sevinciyle. Şarkılar söylüyoruz, küçük gösterilerdüzenliyoruz gittiğimiz yerlerde. Yaşamımızı böyle kazanıyoruz. Bremenmızıkacıları gibiyiz. Mutluyuz, yüzümüz gülüyor, fazlası değil.

Bir yerde kalabilmemin teksebebi oradan bir gün gidecek olduğum gerçeğidir.

HARUN BARAN

İYİ Kİ DOĞDUN İYİ Kİ ÖLECEKSİN

2010-10-14T10:59:00.000-07:00

İYİ Kİ DOĞDUN İYİ Kİ ÖLECEKSİN

Doğum günlerine dair anımsadığım ne varsa hepsi hüzne dair. Oysa bu yıl ne bir çoşku nede bir hüsran içeriyor sözler, sözleri oluşturan dizeler ve ritimler…

Büyük laflar etmek için kulağıma eğilip fısıldamak ve yarınlarımın bahçelerinde koşuşturmak.

Bir düşündüm ben niye varım diye, varoluşum kime armağan kime?

Susarım genelde böyle zamanlarda, sevinç ve hüznü karıştırdığım arafta.

Sonbaharın tam ortasında hüznün sarıp sarmadığı, orta bir noktada asılı kalır varlığım. Aidiyetsizlik ve göçebelik benliğimle hem yüz.

Yorgun bir kalp niye heyecanla atar, niye solmaz gülüşler ve gözyaşları niye dinmez mehtaba bakarken.

Sorular cevapsızlığına küs olsada cevaplarla yaşamak daha zordur sorulacak soru kalmadığında.

Ve cebelleşiyorum melankoliyle her yıl bu vakitte olduğu gibi. Sindirmeden yazamadım hiç bir zaman içimdekileri. Eşikte kalmış bir ruh olarak ya ağlar yada çoşarım ama tek satır yazamam. Bu yüzden cebelleşiyorum yazgım olan yazının doğduğum güne gösterdiği cimrilikle.

HARUN BARAN

İNCELEME: ENİS BATUR

2010-09-05T14:24:00.000-07:00

İNCELEME: ENİS BATUR

Şüphesiz her yazar yazın türleri arasında pek çok yolculuk yapar, bu yolculuklarda öyle ya da böyle tüm yollar bir sona çıkar; Yazarın içsel tatmini... Bu kişisel tatminin en yoğun olduğu yol hangisiyse yazar en çok onu kullanır nihayi sona erişmek için. Kimi öyküyle başlayıp yolculuğuna romanla devam ederken, kimi deneme ve eleştiriyle erişir kendi nirvanasının eşiğine. Yazın türleri içinde pek az yazar için daimi bir yol olmuştur deneme. Deneme edebiyatın entelektüel bir kolu olarak görünür her zaman gözüme. Ne öykü kadar kurmaca ve hayalperesttir, ne de makale kadar bilimsel ve resmi. Orta yolcudur, çeşniyi sever. Konusunu nereden alırsa alsın yazarına ihanet etmez, çoğunlukla yarı yolda bırakmaz, tut ki bıraktı bir süre sonra yazarını gerisin geri çağırır kendisini tamamlatmak için. Davetkardır bu sebeple. İşvelidirde biraz, ama lakayıt zannetmeyin sakın. Makale gibi külhan beyi değildir mizacı, ya da öykü kadar narin değildir yapısı. Diğer edebi türleri alıp harman yapsada yinede vazgeçemez kendi olmaktan.

Edebiyatta tür olarak deneme; öykü, makale, günlük gibi yazın türlerini içinde barındıran, benzerlik gösteren ama başlı başına bir yazın türüdür. Hem başına buyruk hem bağımlıdır deneme öteki edebi türlere ama eninde sonunda özgürdür yazar bu türde alabildiğine. Ancak deneme için üslup esastır. Denemeyi kendine ebedi bir edebi yol olarak seçen az sayıda yazardan biridir Enis Batur. Biz onu şair olarakta tanırız tanımasına ama esas olan ve daimi olarak ürettiği yeğane alan deneme olmuştur her zaman. Bilenler bilir kendisi Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur'un oğludur, yine hatırlayanlar bilir 12 Mart muhtırası’nın öncülerindendir bu paşa baba hazretleri. Enis Batur pek çok kişi tarafından babasının günahını çekmiştir yıllar boyu ve hala aynı ön yargıların hedefidir. Bu ön yargıların sahibi kişiler tarafından bu muhtıraların sorumlularından bir babanın oğlu olmak okunmamak için yeterli bir sebep teşkil ediyor kimine göre. Henrik İbsen – Hortlaklar adlı oyununun önermesine benzetiyorum bu durumu; ‘Babaların günahı çocuklarına geçer’ Batur bu konudan pek çok söyleşisinde dert yansada, Deniz Gezmiş’in asıldığı dönemde sempatizanı olduğu Doğan Avcıoğlu’nun devrim gazetesinin kapatılması babasıyla çatışmaya girmesine neden olmuş ve onu faşist olarak itham etmiştir. Ancak babasının oğlu Enis baskılardan sıkılınca kendisine sürgün ettiğini söylediği Paris’in yolunu tutar. Pariste sosyal bilimler okumaya başlayan Enis üniversiteyi bitirir bitirmez Türkiye’ye döner. 1979’da bakan Necdet Uğur tarafından Meb Yayın Daire Başkanlığına getirilir. Anlaşılan o ki genç Enis babasının konumundan kaynaklanan bir takım ayrıcalıklarıda yaşamıştır. Tüm bunları anlatma nedenim biyografik bilgi vermek değil elbette günümüze dek uzanan bir entelektüelin çıkış noktasını görmek.

Enis Batur Edebiyatımızda yazarlığı boyunca en fazla kitap yayımlayan yazarlardan biridir kuşkusuz. Bu kitaplar içerisinde tür olarak Deneme sayıca en fazla olanıdır elbette. Yazar tabiri caizse kendini denemeye adamıştır. Yazarın Deneme antolojisi içinde Kırkpare önemli bir eserdir. Bu eser Batur’un geçmiş ve gelecekte yazacağı denemelerine dair önemli ipuçlar içeriyor. Kırkpare seksen dört denemeden oluşan bir kitap, bu kitapta yazarın işlediği konulara göre sınıflandırırsak; Bir cisim, eylem ya da durumun anlatıldığı ansiklopedik bölümleri andıran denemeler kitabın büyük bölümünü oluşturuyor. Zil, Makas, Jartiyer, Çengelli İğne, Silmek, Unutmak, Özlem, Gece, Boş zaman bu sınıfın içindeki denemelerden bazıları. Ben bu denemeleri ‘Hatip Enis’ grubu olarak adlandırıyorum. Başka bir sınıf ise Şehir, sokak, semt’in anlatıldığı denemelerden oluşan benim ‘Seyyah Enis’ olarak nitelediğim kısım. Bu sınıfta; Yoğurtçu Zülfü Sokağı, Venedik, Issız Han, Bulvar, Paris (Küçük yhemek Atlası) gibi denemeler yer alıyor. Bir başka sınıf ‘Bilge Enis’; Yalancılar Adası, Kırkpare, Taşkı, Alkol, Telefobi, Ütopya Kırıntıları, Samuray Estetiği, Bir Nisan gibi konu ve çeşitli mevzuların konu edildiği denemeleri içeriyor. Son sınıfımız ise kişileri konu edilen denemeler, doğrusu bu gruba bir isim veremedim. Veli Necdet, Alp Zeki Hepen, Kitch Freddie Mercury bu sınıfa ait bazı denemeler.

Enis Batur denemelerinde edebiyatı, şiiri, kıyıda kalmış veya hergün kullanıyor olduğumuz cisimleri, her gün geçtiğimiz sokakları veyahut kültürel mirasımız saydığımız yapıları, az tanıdığımız, yeterince tanıdığımız kişileri yani kısaca herkesi, herşeyi denemelerine konuk ediyor onları en ala biçimde işliyor ve yorumluyor. Usta bir kalem olan Enis Baturun gel gelelim öyle büyük bir okur kitlesi olmaması şaşırtıcı. Bir söyleşisinden bu konuya dair verdiği cevabıyla bu yazıyı sonlandıralım.

Daha fazla okurunuz olsun istemez miydiniz?

‘Niye daha fazla okurum olmasını istemeyeyim, herkes ister. Aynı anda, niye daha fazla okur isteyeyim sorusu da çıkageliyor tabii. Kaç kere ifade ettim bilmiyorum ama bir kere daha söylemekte zarar görmüyorum: Nitelikli okur nüfusunun artmasını ummayacak yazar yoktur. Gelgelelim, bu konuda yapabileceklerimiz çok sınırlı. Nitelikli okurun dışına çıkmaktan, ‘averaj okur’ kesimine yaklaşmaktan dem vuruyorsanız, o yola sapmayı hiç aklımdan geçirmedim. Neyi nasıl yazmak istiyorsam, onu öyle yazarım. Yirmi yıl önceydi, baş başa yemekteydik, Orhan Pamuk bana okur kitlesine karşı sorumlulukları olduğunu söylemişti. Ben, yalnızca yazdıklarıma karşı sorumluluk duyan biriyim. Bu temel fark, yüzyıldır, belki daha uzun süredir geçerli edebiyat adamları arasında. Olabildiğince geniş okur kitlesini hedef almak bir tercih sorunu sonuçta.’

HARUN BARAN

Mihrî Hatun - Divanda Bir Afet-i Devran

2010-07-26T15:05:00.000-07:00

Mihrî Hatun - Divanda Bir Afet-i Devran

Osmanlı divan edebiyatının ilk kadın şairlerinden biri olan Mihrî Hatun, 1460'da şehzadeler sancağı Amasya'da dünyaya gelmişti. Babası Belayî mahlası ile şiirler de yazmış olan kadı Hasan Amasyevî, dedesi ise Halvetî şeyhlerinden Şücaeddin Pir İlyâs idi.

Ailesinin imkanları sayesinde daha kız mekteplerinin bile olmadığı bir zamanda konak terbiyesi, görmüş çok iyi bir eğitim almıştı. Babasından Arapça ve Farsça öğrenmiş şiir için gerekli altyapısını oluşturmuştu. Dönemin bütün ilimleri ile yakından veya uzaktan bir şekilde ilgili olan Mihrî’nin eğitimi hakkında Evliya Çelebi “yetmiş cild kitâb-ı muteberi hıfzedüp cümle ulemayı mübahase-i ulüm ve fünunda aciz bırakmış.” (yetmiş cilt önemli kitabı okuyup bütün bilginleri bilim ve fende aciz bırakmıştır) diyerek iltifat etmiştir. Bu donanımı Mihrî Hatun'a daha II. Bayezid'in şehzadeliği döneminde sarayın kapılarını ardına kadar açmıştır.

Saray demek güvence demekse de O bu rahatlığı hiçbir zaman yaşayamamıştı zira Mihrî Hatun aldığı eğitim ve söylediği şiirler kadar dillere destan güzelliği ile de dikkatleri çekmiş bir kadındı. Bu güzelliğinin farkında olan babası ona Mihrî ismini verirken bazı kaynaklarda ismi Mihrünnisa (kadınlığın güneşi) veya Fahrünnisa (kadınlığın övüncü) olarak anılmaktadır.

Güzel olduğu kadar cüretkar bir kadın da olan Mihrî Hatun, erkek meclislerine çekinmeden girerek gerek şiir gerekse diğer bilimlerle ilgili erkeklerle boy ölçüştürmekten kaçınmamıştı. Onu bu girişken tavırları bir yandan erkekleri etrafında deli divane ederken bir yandan da kızgın bir kalabalığı biriktiriyordu.

Hayatı boyunca hiç evlenmeyen Mihrî Hatun bu özellikleri nedeniyle dönem edebiyatının önde gelen bütün isimlerini birbirine düşürmüş desek çok da abartı olmaz. Şiirlerinde büyük bir cesaretle aşk yaşadığı erkeklerin ismini telaffuz etmekten çekinmeyen afet-i devran şairimiz, satırlarında sezilen şuh hava nedeniyle birçok eski kaynakta iffetiyle ilgili müstehcen karalamalara maruz kalmıştır. Bugün hakkında yapılan araştırmalar çoğaldıkça anlıyoruz ki bu iddiaların hemen hepsi yüz vermediği erkeklerin attığı çamurlardan ibaret ancak yine bize kalan yazılı eserlere bakarak Mihri Hatun'un aşk hayatının gerçekten de çok renkli olduğunu söyleyebiliriz.

Örnekler vererek devam edelim. Mihrî ile aynı dönemde yaşayan Hatemî mahlasıyla şiirler yazan Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi’yle ikisi de daha gençken bir gönül ilişkisi yaşadıklarını şu beyti ile belirtmiştir:

Sen yalandan Hatemî âşık geçerdün Mihrî’ye

Sümme ve lillah seni Mihrî yeğ sever oğlandan

Diğer bir büyük aşkı olan Sinan Paşa'nın oğlu İskerder'le olan gönül ilişkisi ise Latifî'nin Mihrî Hatun'u iğnelemeye çalıştığı şu beyiti ile öğreniyoruz:

İrdi çün ab-ı hayata Mihrî ölmez haşre dek

Gördü çün zulmet şebinde ol ayan İskender’i

Bu beyite cevaben Mihrî Hatun ise şunları yazacaktır:

Nice İskenderi la’lim zülâli

Suya iletti vü susuz getirdi

Birçok erkeğin hayran olduğu şaire, ilerlemiş bir yaşta olan Paşa Çelebi’nin de evlenme teklif ettiği ancak reddedildiği, bu durum üzerine şair Zâtî’nin küfre varan ifadelerle bir kıt’a söylediği de Âşık Paşa tarafından belirtilmiştir.

Kadı tarafından cezalandırılan kadın figürü, Halil İnalcık - Osmanlı Klasik Çağ kitabından

Mihrî Hatun'un fırtınalı aşk hayatında önemli bir yer tutan edebi olarak da etkisinde kaldığı bir diğer isim ise Necatî'dir. Necatî’nin şiirlerini okuyan ve yazdığı hemen her şiiri şaire gönderen Mihrî şairin birçok şiirine nazire yazmış, bununla da yetinmeyip ara sıra şiirde ona yetiştiğini kendisine duyduğu ilgiyi gizlemeden anlatmıştır. Fakat Necatî ise bu duruma oldukça sinirlenmiş ve ne aşkına ne de şiirine duyduğu ilgiye karşılık vermemiştir.

Mihrî'de Necatî'ye:

Beni azade iken aşka giriftar itdün

Göreyim sen de benim gibi giriftar olasun

Şimdi bir haldeyüz kim, ilenen düşmanına

Der ki, mihri gibi sen dahi siyeh-kar olasun

Necatî'den Mihrî'ye:

Ey benüm şi’rime nazire diyen

Çıkma rah-ı edepten eyle hazer

Dime kim işte vezn ü kafiyede

Şiirüm oldu necati’ye hem-sar

Harfi üç olmağ ile ikisünün

Bir midür filhakika ayb u hüner

Gelgelelim Mihrî Hatun'u dünya çapında üne kavuşturan ise erkekleri peşinden sürüklemesi değil adını hiç vermediği bir kadına duyduğu “ilgi” olmuştur. Zaten onu keşfeden de bir Rus Türkoloğu olan Elena Maştakova'dır. 1967 yılında günümüze kalan tek eseri olan divanını tenkitli olarak yayınlamıştır. Avrupa'da Yunan mitolojisinde Afrodit'e duyduğu aşk nedeniyle lezbiyen olan Sappho'ya ithafen Türk Sappho'su olarak adlandırılan Mihri Hatun'a bu ismi ilk olarak ünlü tarihçi Joseph von Hammer vermiştir. Hakkında bu konuda Türkiye'de basılan ilk eser ise Sennur Sezer'in Türk Safo'su Mihri Hatun adlı kitabıdır.

Mihri Hatun'un ilgi duyduğu kadın uzun süre edebiyat ve tarih çevrelerince merak konusu olmuştur. Kimileri bu kadının aynı dönemde yaşayan şair Zeynep Hatun olduğunu iddia etse de bu sav temelsizdir. Çünkü Zeynep Hatun Fatih Sultan Mehmet'e çocukluğundan beri deli gibi aşık olan biridir. En sonunda dayanamayıp huzurunda bir şiirle aşkını ilan etmiş ancak karşılık bulamamıştır. (Hatta onun Fatih'e olan bu aşkı değerli müzisyenlerimizden Can Atilla'nın 1453 Sultanlar Aşkına isimli albümünde saba makamında bir beste ile anlatılmıştır.) Kaynak yetersizliğinden dolayı bu konu tarihin çözülmemiş magazinsel bir olayı olarak kalacağa benzemektedir.

1512'den sonra öldüğü sanılan ve mezarı Amasya'da dedesi Pir İlyas'ın yanında bulunan Mihrî Hatun için arkasından edebiyat dünyası nerdeyse vicdani bir rahatsızlıkla onu aklamak istercesine şunları söylemiştir:

Gelibolulu Ali "Zen-i dehr firîbine aldanmayup dünyaya merdânelikle geldi gitdi." (Zamanın geçiciliğine aldanmayıp dünyaya mertçe gelip gitti.)

Kınalı-zâde Hasan Çelebi: "Gerçi Mihrî, yaşadığı dönemde, zarifler ve şairlerle sohbette, dostlukta sevgi ve şefkat üzre olurmuş, lakin mühürlü kesesinin güneşine yabancı eli ermemiş ve namus ve iffet perdesine harak eli değmemiştir."

Latîfî: "Sevgilileri sevenler, heva ve hevesle el ele iken namus ve iffet eteğinin suçlamasından korkmayan, denizin derinliği inciliğine gelemeyecek derecede temiz olan; vuslat haremini yabancıdan, o gizli hazineyi kara yılandan sakınup ne nîsân damlalarından gümüş sedefini kaldırmış ne de bir araya gelme şebneminden renkli goncasını su ile doyurmuş ve bi’l-cümle ne kimse iki yarım narından dad almış ne de kimse onun gümüş havuzuna balık salmıştır."

Ne olursa olsun Osmanlı edebiyatına diğer hemcinsleri bile erkek gibi şiir yazmaya özenirken divan şiirine kadınsı bir dokunuş getiren Mihri Hatun, edebiyat ve tarih sahnemizde önemli bir figür olarak kalmaya devam edecektir. Ayrıca O'nun bu heyecanlı aşk hayatından bize kalanlara ve saray içerisindeki pozisyonuna bakarak Osmanlı'da kadına bakışın yüzyıllar içerisinde nasıl bir değişim gösterdiği konusunda da ipuçları vermektedir.

Kaynaklar:Gülşen Kaya, Mihri Hatun'un Divan Tahlili, FAÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, TDE Anabilim Dalı, Elazığ 2010

ANTİK YUNAN: İLK KADININ YARATILIŞI - PANDORA

2010-07-17T17:09:00.000-07:00

ANTİK YUNAN: İLK KADININ YARATILIŞI - PANDORA

Prometheus'un kurnazlıkla çalarak insanlara verdiği akıl onları şımartınca Zeus o zamana kadar yalnız erkeklerden ibaret olan insan topluluğuna ceza vermek istedi ve onlara kadını gönderdi. Zeus , oldukça başarılı bir usta olan oğlu Hephaistos'tan kadını yaratmasını istedi. Hephaistos babasının isteği üzerine çamuru su ile yoğurdu ve görenleri şaşırtacak güzellikte bir kadın vücudu yarattı.

İlk Kadının Yaratılışı - Pandora

Olympos'ta oturan tanrıçaların en güzeli olan ve kendi karısı olan Aphrodite'in vücudunu model olarak kullanmıştı. Heykel bitince onun kalbine ruh yerine bir kıvılcım koydu. O zaman heykelin gözleri açıldı. Kolları bacakları kıpırdamaya ve dudakları konuşmaya başladı. Onu süslemek için bütün tanrılar ve tanrıçalar yardım ettiler. Herkes kendisinden ona bir şey armağan etti ve ona Rumca "bütün armağan" anlamına gelen Pndora adını taktılar. Athena ona güzel bir kemer, süslü elbiseler verdi. Letafet perileri Kharites beyaz göğsüne parlak altın gerdanlık taktılar. Aphrodite başına güzellikler saçtı. Güzel saçlı Horalar ilkbahar çiçekleriyle onu süslediler. Hermes Pandora'nın kalbine, hıyanet ve aldatıcı sözler yerleştirdi. Zeus da ona esrarlı bir kutu armağan etti ve ona dediki; Sakın verdiğim kutuyu açma, içindeki iyi şeyler uzaklara kaçar ve onların yerine fenalıklar gelir, seni rahatsız ederler. Bu kutuyu iyi sakla bütün insanların saadeti ve felaketi bu kutunun açılıp açılmamasına bağlıdır. Böyle dedikten sonra baş tanrı ilk kadını yeryüzüne indirdi ve Prometheus'un kardeşi Epimetheus'a gelin olarak gönderdi. Prometheus kardeşine Zeus'dan hiç bir şekilde hediye kabul etmemesini tembih ettiği halde Pandora'nın güzelliğine hayran kalan Epimetheus öğüdü tutmadı ve onunla evlendi.

Pandora da tıpkı tüm kadınlar gibi doğuştan meraklı olduğunda dünyaya gelir gelmez kutunun içinde ne olabileceğini düşünmeye başladı ve Zeus'un uyarısını unutarak kutuyu açtı. Kutunun içindeki hastalık, keder, ıstırap, yalan, riya gibi insanları rahatsız edecek ve onları felakete sürükleyecek ne kadar kötülük varsa hepsi açılan kutudan kuşlar gibi uçuştular. Pandora hatasını anlayarak biraz sonra kutuyu kapadı ancak kutuya kapatılan kötülüklerin arasında, insanları yaşatacak, teselli edecek "ümit" te vardı. Fakat ümit dışarı çıkamamış kutuda kalmıştı.. Böylece Zeus ilk kadını beraberinde kötülüklerle dolu bir kutuyla yeryüzüne yollayarak insanlardan intikam almıştı.

FATİH YILMAZ

ROL DEĞİŞİMİ

2010-07-14T18:05:00.000-07:00

ROL DEĞİŞİMİ

Kendimi yazmaktan usandığımdan olsa gerek nicedir bu sebeple kalem oynatmıyorum. Ruh halimi, yaşam tecrübemi, iniş ve çıkışlarımı tamamen yaratı bir karekter üzerinden kurgulayarak sosluyor, ''olan ve olması umulan'' haliyle fırınlıyorum ve son tahlilde bir yanı ben, bir yanı müphem bir karekterle yaşam sofrasında kah rezil rusva, kah tıka basa yolumuzu bulmaya çalışıyoruz. Pek tabi sanal alem okuyucusuna bu kurgulardan ziyade şahsi tarihimi anlatan kişisel yazılar sunuyorum. Resmi olarak onaylanmamış metinlerin çalınması ihtimali beni bu duruma sevk ediyor. Yine de blog okurlarım biliyor ki bireysel yazılarımda da toplu çıkarımlar yapmayı seviyorum. Kimse okunmamak için yazdığını söylemesin, yazı başına okunmak üzere yazmak için oturmuyorum ancak yazarken bir başkasının kendinden bir şeyler bulmasını temenni etmiyor değilim. Tam da bu sırada kendime gıcık oluyor ve söylediğimin aksini yapıyorum, kendimden bahsediyorum.

...

''Yeterince dibe vurmadan yüzeye çıkamazsın.'' Her boşluk anı bunu düşündüm bunca sene, tedavisi tendeydi ruhumun.

Kayalara tırmanmaya çalışırken her dalga ile suyun dibini boylayan ama her defasında yılmayıp tekrar kayaya çıkan ve sonunda isteği zirveye ulaşan yengeçleri seyrediyorum Mersin'de sahil önü bir kafe'de.

Dingin esen rüzgar, her zamanki uğultusuyla şarkısını mırıldanıyor kulağıma, içimdeki kelimeler birbirine iliştirilmeyi beklerken. Gözlerinin içi parıldayan çiftler var yan masalarda, hepsi en anlamlı bakışlarıyla bakıyor sanki sevdiğinin gözlerine. Eller kenetlenmiş, canlar bütünleşmiş. Süresi kısa, tensel yakınlaşmaların bol, ruhsal mesafelerin nadir olduğu ham bir meşk kokusu çekiyorum içime. Göz ucuyla süzüyorum hemen ötemdeki masada oturan genç çifti. Bu kadar yakışan başka bir çift daha gördüğümü hatırlamıyorum ömrümde. Doyumsuz bir seyirlikler ama ne bir imrenme bendeki ne de bir kıskançlık, sadece hayranlık duygusuna selam ola...

Duyularımız esas işlevini kaybedebilir mi? Yani kulaklar duymamayı seçebilir mi, yada burnumuz binbir çeşit envai kokuya kendini kapatabilir mi? Veya kalbimiz sevmeyi unutabilir mi?

Üzülmeme sebep olmuyor ama fark ediyorum ki her yazıda sözünü ettiğim kutsal AŞK olgusu öyle ufalmış ki gözümde ceplerimi doldursam hiç zorlanmam. Birilerini Aşk'la sevmeye çalışmam boşa, olmuyor sevmek lüks bir eylem gözüme. Üşeniyorum, değmeyeceğini düşünüyorum, nasılsa bitecek diyorum, yorulmak istemiyorum, üzülmek istemiyorum. Üstelik hangi ara vazgeçtim bu meseleden onu'da bilmiyorum. Baktım ki başaramıyorum o halde bildiği gibi aksın hayat diyorum.

Şu sıra pek kimseyi kaileye almıyorum. Eskiden olsa taklit becerimin sınırlarını zorlardım ama esas benliğim içerime gömüldüğünden bir kılıfa muhtaç değil.

Benimle takılanlara da sonradan eklenen eğreti bir entelektüellik geliyor ki hiç sormayın!

''Bakın'' diyorum içimden; ''ben tepede değilim siz çukurdasınız!''

Ancak nabza göre şerbet veren eş-dostun nutuk atmasına mani olamıyorum. Etkilendiğimi mi sanıyorlar acaba? Oysa kelimelerle bu kadar iç içe olmanın en büyük kötülüğü öyle kolay kolay herhangi bir metni ya da konuşulan kelamı beğenmemektir. İçindeki eleştirel yan büyüdükçe kendi amatör yazım geçmişini unutup başkalarının amatör yazımlarına ya da hasbihallerine kulp takıyorsun farkında olmadan. Tabi bunun haricinde kendi adıma konuşmam gerekirse pek çok konu-söz-tamlama-sıfatın içinin boşaltıldığını düşünüyorum ve haliyle söylemler-hasbihaller benim için sıkıcı bir şarkının binlerce kez tekrarını dinlemek gibi.

Mizacıma ters insanlara ve söylediklerine kulaklarımı kapatmak, bu yüzden istemeyerek dinlesem de içimdeki eleştirel yan susmuyor; ''Güzel konuşuyorsun ama çok yüzeysel, kimin ezberi bu?''

Nihayetinde herkes köşeyi dönünce esas benliğine dönüyor. En azından bir şeyi başardım sanırım, eskiden ben insanlara oynardım şimdi başkaları bana oynuyor. Kuralları ben belirliyorum, şuursuzlara haddini bildirip kenara çekiniyorum. Ukalalık mı bunun adı henüz bilmiyorum keza dışarıdan nasıl görüldüğümle nicedir ilgilenmiyorum.. Git gide içe dönüyorum ve daha çok yalnızlaşıyorum, içime döndükçe saldırganlaşıp dışarıdan daha fark edilir oluyorum.

HARUN BARAN

MECAL

2010-07-14T15:52:00.000-07:00

MECAL

Düşünüyor, yazıyor ve siliyorum…

Olmuyor, beğendiremiyorum kelimelerimi kendime. Oysa söylemiş daha çok sözüm var. Bir yazıya başlıyor ve daha ortasına gelmeden nefes nefese kalıyor beni yazmaya iten o izbe şey. Hep bir uyku hali varmış gibi parmaklarımda, her yazının bir giriş birde sonuç bölümü var sadece.

Yeni bir başlangıcın arifesindeyken ve geçmiş bir yılın tüm kötü taraflarını silip atarken, içimden ki uyuşuk halim yine kendini tekrarlıyor.

Önümde yapmam gereken onca şey varken, bu yaşamsal takatsizliğe her seferinde nasıl yenik düştüğümü bilemiyorum. Ama asıl şaşırdığım yeniden yerimden kalkıp önümdeki engebelere aldırmadan yoluma devam edebilmem.

Zorlu bir hayatım var. Oysa dışarıdan öyle görünmüyor. Şarkıda söylediği gibi rockçı kadının; ''Benim gizli bir bildiğim var.'' Yine aynayı kendime çevirip terapiye başladım şu günlerde. Hasta ve doktor ilişkisi bendeki, neyse ki kendi mikrobumun şifasıyım. Hani akrepler kuyruklarında taşıdıkları zehrin birde panzehrini taşırlar ya bedenlerinde, buna benzer bir yansıma bendeki fizyolojik olmayan.

Dilimin ucuna gelip söylemediğim sözler delete’lediklerimden çok daha fazla.

Yazılarımın paragrafları bir yana her bir cümlesi kendinden önceki ve sonrakinden kopup ve uzaklarda. Aynı zaman dilimi içinde yazmayı arzuladığım tüm verilerim bir sayfa içine doluşuyor. Karma karışığım…

HARUN BARAN

YA TADIMLIK YA DOYUMLUK

2010-06-28T10:43:00.000-07:00

YA TADIMLIK YA DOYUMLUK

Canım acıyor. On yıl öncede böyleydi on yıl sonrada böyle olacak. 20. yüzyılda her şeye çare bulan tıp, aşk acısını azaltacak bir ilaç hala üretemedi ya tüm şikayetim buna. Hep eski olan cazip gelir ya insana; bizim zamanımızda böyle değildi diye başlayıp bir iç çekişile son bulan hani, ben hiçbir zaman gıpta etmedim buna. Yinede insan bir şeyler değişecek diye bakıyor geleceğe, yaşadığım her şey daha başa çıkılası olacak tüm bu dejenere ve yoz yaşam son bulacak... Olmuyor anladım. Her şey değişse dahi hissedilenler aynı kalıyor.

Yaklaşık on yıl önceydi sanırım, sakalları yeni çıkmaya başlamış bir ergendim o sıra. İlk kez o zaman hissetmiştim bu karın ağrısını. Lise sıralarına, nemli duvarlara adımızı kazıdım olmadı boş kağıtlara anlamsız mektuplar yazdım, hislerim kendine bir tanım bulamadı. Şafak...

Ne hoş gülümserdi. O gülümsesin diye yapmadığım şebeklik kalmadı. Çoğunlukla bunu başarırdım ama her gün o kahrolası tavırla önceki günlerde hiçbir şey olmamış, sanki hiçbir şey konuşmamışız gibi başa sarardı tüm yaşanılanları. Haliyle bir geleceğimizde olmadı. Ne kadar uğraşabilirsiniz ki bir insan için? Ben üç yıl boyunca uğraştım. Garip bir tavır, sürekli bir hafıza kaybı. Her gün onu kazanmak için uğraşıp durdum, her gülümsemesi bir umuttu sonraki günlere dair. Değişecekti elbet. Değişti de, aramızı yapsın diye tanıştırdığım, en yakın dostum dediğim Ahmet’e kalktı aşık oldu. Ben ne yaptım? Hiç bir şey. Acıyla kıvranıp durmak dışında tabi.

Şafaktan sonra kaç kişiyi sevdiğimi hatırlamıyorum bile. Hepsi ayrı bir hikaye, kaçınılmaz sonlar haricinde. Ayrılık ve matem... Her seferinde daha az acır sandım canım, daha çok katılaşır yüreğim ve yakmaz canımı bitişler. Koca bir avuntu. Kendimi kandırıp duruyorum. Şimdi aşina olduğum kırıklıklara bir yenisini ekliyorum. Yine sevdim yine yandı canım. Hani bir hap üretilse, alsam her gün bir tane ve kurtulsam şu geberesice ruh halinden. Kansere bile çare buldular, gözle görülür, hasar bırakan tüm acılara sebep hastalıklara şifa dağıtıyor artık doktorlar. Pertim çıktı şurada, gezdim tüm hastaneleri ama yok dediler. Bu acının dermanı yok, kaçarı yok çekeceksin.

On yıl sonra nerede olmayı dilerdim peki?

Yaşamıyor olmayı dilerdim. Hayat, hep bittim biteceğim havasıyla geziniyor içimde bir yerde. Ben de bitsin de kurtulayım istiyorum. Bir tad alamadım yaşamaktan. Alana da rastlamadım. Tatlıdır hayat diyenlerin de kendilerini kandırdıklarına inanıyorum. Geçici hevesler, hayatı güzelmiş gibi gösterir bazen. Kanmamak lazım. Hep bir yalnızlıksa, tümden buysa hayat; sonsuz yalnızlığı ve yok oluşu arzuluyorum işte.

HARUN BARAN

AŞKIN BİLİM HALİ

2010-05-21T16:29:00.000-07:00

AŞKIN BİLİM HALİ

Aşkı birçok bilim adamı birçok felsefeci birçok şair açıklamaya çalışmıştır. Bilim adamlarına göre aşk, kimyasal feremon alışverişidir. Schopenhour'a göre ise aşk cinsel sevgidir. Nietzsche'ye göre ise aşk cinsel haz isteğine geçirilmiş bir kılıftır. Diğer bir yandan gerçek olan birşey var ki bu aşkın bir duygu oluşudur, hem de yoğun bir duygu. Sevgiyi bilimle açıklayamadığımız gibi bilimsel açıklamalar yardımcı bilgilerdir. Bilimin açıkladığı bedensel özellikler bir araçtır, amaçsa yaşamdır, hayattır. Duygular nasıl ki hayattaki anlamına göre açıklanır, aşkta böyledir bunun kimyası ayrı bir konudur.

Sevginin Fizyolojik Belirtileri

Sevginin bir başka belirtisi ise meydana getirdiği fizyolojik değişmelerdir. Aslında bu fizyolojik değişmeler sevginin varlığı konusunda en temel göstergelerdir. Bunların fark edilmesi sevginin fark edilmesinden, tanılanmasından başka bir anlama gelmez. Nitekim İbni Sina'nın bu fizyolojik hareketleri saptayarak Horasan yöresindeki bir gencin kara sevdasını tanıladığı bilinmektedir. Ünlü hekim bu tanımlamadan sonra hastanın iyileşmesi için sevdiği kızla evlenmesi gerektiğini öğütlemiştir.

Bilimsel tanım

Aşkın ve sevginin hormonlarla da ilgili olduğu kanıtlanmıştır. Örneğin, annenin çocuğuna duyduğu karşılıksız, sonsuz sevginin kaynağı doğum sonrası salgılanan hormonlardır. Bu hormonlar yalnız kadınlarda(ve memeli hayvanların dişilerinde) bulunur ve yalnız doğum sonrası salgılanmaya başlar. Ancak aşk olarak tanımlanan ve karşı cinse duyulan tutkulu sevgide farklı hormonlar görev yapar. "Aşk hormonu" olarak tanımlanabilen tek bir hormon henüz bulunamasa da yapılan çalışmalarda bir deneğe aşık olduğu kişi gösterilince kanında mutluluk hormonu, cinsel istek hormonu, stres hormonu ve adrenalinin arttığı tespit edilmiştir. Aşk olgusunda birden çok hormonun rol oynadığı ve bu hormonların görsel, işitsel veya psikolojik etkilerle salgılandığı öne sürülmüştür. Bazı deneysel çalışmalarda PET (Position Emission Tomography) ve MRI (Magnetic Resistant Imaging) yardımıyla beyindeki aktif bölgeler gösterilerek Aşkın beyindeki merkezi gösterilmeye çalışılmıştır. bulunan bazı verilerin olmasına karşılık hala tam olarak bir fikir bütünlüğüne varılamamıştır.

Türleri...

Bu sözcük tüm dillerde ortak olmak üzere bir erkeğin bir kadını , bir kadının bir erkeği tutkuyla sevmesine gönderme yapmaktadır. Ancak, gene başka dillerde olduğu gibi, Türkçe`de de sevi sözcüğü bilimi, tanrıyı, şiiri vb. tutkuyla sevmeye de gönderme yapabilmektedir. Bu bağlamda bilim aşkı, tanrı aşkı, şiir aşkı denebilmektedir. Sözcüğün bu tür kullanımları onun zaman içinde anlam genişlemesine uğramış olduğu konusunda bir belirti olarak değerlendirilebilir.

Bu sözcük ileride belki de taşımakta zorluk çekeceği ölçüde çok anlamla yüklü olacaktır. Belki de şimdiden böylesine anlam yüklü bir duruma gelmiştir. Kavramın uzlaşılabilir bir tanımının bir türlü yapılamaması, aslında böyle bir duruma ulaşmış olma konusunda en güçlü işarettir.

Ancak insanlık ölçüsünde eski olan bu tür sözcüklerin anlamca genişlemeleri kaçınılmazdır. Sigmund Freud da sevgi sözcüğü için benzer bir sav ileri sürmektedir. O, sevginin cinsellikten şefkate dek uzanan pek çok sözcüğün işini tek başına gördüğünü söylemektedir. Bunlar arasında doğallıkla sevi sözcüğü de bulunmaktadır. Sevgi sözcüğünün tanımlanmasındaki güçlükler de buradan kaynaklanmaktadır.

Yukarıda değinilen cinsler üstü örnekleri de olabilmekle birlikte sevi denildiğinde daha çok Leyla ile Mecnun, Kerem ile Aslı, Ferhat ile Şirin, İnanna ile Tammuz, Romeo ile Juliet gibi kişilerin birbirlerine kavuşma çabaları anlatılmak istenmektedir. Bu yaklaşımın nedeni belki de halk deyişleri arasında "Kavuşamayınca aşk olur" gibi ünlü bir sözün bulunmasıdır. Ne var ki, bu yaklaşım çok hoş görünmekle birlikte doğruya yaklaşmamaktadır. Aslında kavuşamayınca sevi olmamaktadır, çünkü birbirlerini seven kişilerin geçmişlerinde bakışmayla sınırlı kalsa da en az bir kez kavuşma vardır. Bu da demektir ki, sevinin başlama anı aslında bir çeşit kavuşma anıdır. Bu kavuşmanın şu ya da bu nedenle bir ayrılığa dönüşmesi ise sevgiyi acılı bir duruma getirir ve onun toplumsal bir ilgi konusu olmasını sağlar. Dolayısıyla bir topluluğun bir sevgiyi fark edebilmesi için onun bu acılı aşamaya varması gerekir. Ancak bir noktayı belirtmek gerekir ki, topluluğun bir seviyi fark etmesini sağlayan acılı ayrılık sona erip de bakışmanın ötesindeki kavuşma yaşantısı gerçekleşince sevinin sona ermesi gerekmez (Kavuşamayınca aşk olur sözü aşkı değil, aşkın toplulukça fark edilmesini anlatan bir söz olarak değerlendirilebilir).

Bu bağlamda denebilir ki, sevinin işlevi karşıt cinsler arasındaki birlikteliği kurmak ve onu öylece varlık alanında tutup bozulmasını önlemektir. Dolayısıyla yukarıda değinilen bu işlev, birlikteliğin oluşturulması ölçüsünde sürdürülmesini de içerir. Öyleyse sevi varlığını kavuşamama borçlu olan bir tutku değildir; yalnızca kavuşmama durumunda varlığını en çok duyuran bir itici güçtür. Nitekim kavuşamamanın sonuçları dramatik olabilmektedir. Sevdiğine kavuşamamış oldukları için intihar eden kişiler bu dramatik sonuçların nerelere dek uzanabileceği konusunda her yıl bir ipucu sunmaktadır. Sevdiğine kavuşamamış olduğu için intihar eden yüzlerce kişinin varlığına işaret eden istatistikler bu konuda yadsınamaz kanıtlar sunmaktadır.

YARATICILIKTA ESTETİK; ATLAR

2010-05-11T06:02:00.000-07:00

YARATICILIKTA ESTETİK; ATLAR

Uzun zaman atlar, insanlar için sadece bir yiyecekten ibaretti. İnsanların bu güçlü ve özgür hayvanın sadece bir etten ibaret olmadığını, onların yetenek ve doğal güçlerini keşfetmeleriyle aniden değişti. Rivayetlere göre ata ilk kez şaman törenlerinde binilmiştir ve o gün bugündür atlar mesafe ve hız anlayışımızı değiştirerek yaşamımıza girmişlerdir. Yani atlar medeniyete yürürken dört nala koşmamıza vesile olmuş bir milattı o vakitler. Bizi bir yerden diğerine taşıdılar, dünyamızı küçülttüler, nice zafer ve yenilginin ayağı oldular, gelgelelim bu hız insanlığa yetmemeye başladı ve motorlu araçların keşfi ile beygir gücü sona erdi.

Geçmişte ekonominin her sektöründe atlardan faydalanıyordu. Ulaştırmadan ticaret’e, endüstiriden ve tarım’a kadar pek çok sektörün vazgeçilmeziydiler. Bunun yanında hiç bir hayvan uygarlığımızın kuruluşunda ve dönem dönem çöküşünde bize onlar kadar iyi hizmet edemedi. Bin yıl boyunca savaşlarda bize eşlik etti. Veriler birinci dünya savaşında bir milyon atın kullanıldığını ancak üçte birinin öldüğünü gösteriyor, ikinci dünya savaşında ise on binlerce at bombalar ve kurşunlar arasında telef olmuştu. Er meydanının vazgeçilmezi ve erkekliğin sembolü sayılan at pek çok tarihi şahsiyet ile de gözlerimizin önüne serilir. Mesela atlar olmasa İskender bu denli büyük olabilir miydi? Peki ya hangimiz Atillayı, Cengiz Hanı ya da Napolyonu yaya hayal edebiliyoruz? Askeri muharebelerde insanlara olan kesin müttefikliğini kanıtlamışlardır. 18. yüzyıl tarihçisi John Moore; "insan, her nerede barbarlığının ayak izlerini bırakmışsa, onların yanında atın nal izlerini buluruz" demiştir. Tabi savaş ve at bir arada kullanırda bir savaş taktiği olarak kullanılamaz mı? Truva atı dünya savaş tarihinin en ilginç vakalardan biri olarak kayda geçmiştir. Bazı bilim adamları Truva atının bir metafor olduğunu savunurlar. Yunanlıların aşamadığı Truva surlarının savaş dönemi büyük bir depremle yıkıldığını, sonrasında Homeros’un Truva kentini kuşatmasıyla kazanılan bir zaferini daha kahramanca ve akılda kalıcı hale getirmek için Truva Atı gibi bir efsane uydurulduğunu düşündüklerini açıkça belirtmişler.

Pek çok milletin saygı duyduğu, özel saydığı bir hayvan vardır. Hindistan’da ineğe tapınırken, Mısır’da kediler kutsal sayılmıştır, Moğollar için ise atlar bir gurur kaynağı, zenginlik göstergesidir. Bir Moğol atasözü olan; "Atsız bir moğol kanatsız bir kuşa benzer " sözü ise bu kültürün ne kadar yerleşik önemli olduğunun belirtir. Kaşgarlı Mahmut’a göre at; "Türk’ün kanadıdır." Moğolistan’da her yıl düzenlenen geleneksel sporlarda ulusal yarışmalar düzenlenir, bunlara iki gün süren at yarışları da dahildir. Bu yarışlar kimin daha iyi atlarının olduğunu görmek için düzenlenir, çünkü Moğollar atlarıyla gurur duyarlar ve iyi bir yarış atının şans ve mutluluğun sembolü olduğuna inanırlar. Bu yarışlara at yetiştiricilerinin on üç yaşına basmış torunları katılır. Ancak atının yarışırken ölmesi eğiticisi için büyük bir utançtır yarışı önde tamamlayan ilk beş at eğiticisi ise bundan büyük onur duyar. Tüm bunların yanında Moğollar’ın kısrak sütünden yapılan ulusal içkisi kımız bir başka vazgeçilmezleridir.

Her hayvanın kuşkusuz onu ötekilerden ayıran bir takım özellikleri mevcuttur. Atlar’da ise bu özellikler çok fazladır. Atlar hiç şüphesiz doğanın en hızlı koşucularından biridir, hızlı koşmakla yetinmeyip iyi bir taşıyıcı ve uysal bir hayvan olmuştur her zaman. Tüm marifeti bacaklarında olan bu hayvanın her hangi bir sakatlık durumunda ya da bacak kırılmasından acı çekmemesi için öldürülürler. Yılmaz Güney’in Yol filminde bu tür bir sahne bulunmaktadır. At üzerine söylenmiş anlamsız pek çok deyimimiz bulunmaktadır ancak "Nalları dikmek" deyimi esasınsa gerçek olan bir özü içeriyor. Atlar ayakta uyuyan hayvanlardır çünkü bacak kemiklerinin kilitlenebilme özelliği vardır. Aynı özellikle öldüğü zaman bacakları kilitlenir ve nalları diker. Tabi şunu söylemek gerekir ki artık atlar acı çekmesin diye öldürülmesine gerek kalmadan kısa süre içinde kırıkları tedavi edilebilmektedir.

Hayvanların kendine özgü tipik davranışları onları karikatürize etmemize yardımcı olur. Maymunlar yerlerinde durmayan, bir nevi soytarı vazifesi gören, kediler kurnaz ve burnundan kıl aldırmayan, köpekler sadık hatta yalaka gibi kafamızda oluşmuş şablonları vardır. Atlar daha çok ağır başlı, bilgin, cinsiyeti dişi olsa dahi erkeksi görüntüsüyle güçlü bir karakter özelliğiyle düşündürür bizi. Atın dünyada ki en popüler çizgi kahramanı Red Kit’in atı Düldül’dür. Satranç oynamak ve ip cambazlığı gibi yeteneklere sahiptir Düldül. Beyaz bir attır, Red Kit’e vahşi batı boyunca eşlik eder ve gelişen olaylar hakkında okuyuculara/izleyicilere espirili yorumlar yapar. Tabi sembol olarak bambaşka kullanımlarının olduğunu da görebilmekteyiz; Federico Garcia Lorca'nin şiir ve oyunlarında genel olarak cinsel dürtü ve arzuyu simgeleyen bir hayvandır atlar. Buna ek olarak dilimize argo tabirde yerleşmiş; ‘At gibi hatun’ onun yine cinselliğe dair çağrışımını ortaya serer. Rüyalarımıza ve fallarda at murat olarak yorumlanmıştır, her vakit hayra yorulmuş iyi bir gelişmenin eşiği olarak görülmüştür. Tasavvufta ise atlar nefsi sembolize eder.

Atlar, günümüzde bireysel zevk ve eğlenceleri tatmin eden bir araç halini aldı. Üzerine bahis oynanan, hipodromlar da koşturularak her yarışın üzerinden trilyonların döndüğü bir sektör haline geldiler. Tarihten bu yana özgürlüğünü kısıtlamaya doyamadığımız atlar, şimdilerde daha büyük bir kumar için boydan boya koşturulup durulmakta, onlar aslında yerinde sayarken biz cebimizi doldurmaktayız. Bir sohbet sırasında işi mizaha vurarak; ‘yahu şu atlardan biri çıkıp bugün koşmayacağım demiyor mudur?’ dediğimde nalbantlık bölümü mezunu veteriner bir arkadaşım, atların sürü psikolojisiyle hareket ettiğinden böyle bir ihtimal olmadığını hatta atların yorulduklarını hissetmediğinden ölene dek koşabileceğini söylemişti. Anlamsız bakışlarımdan bu açıklamasının yeterli olmadığını düşündüğünden olsa gerek konuşmasına devam ederek; "Kaslara yorgunluk hissini veren laktik asittir, ancak atlarda bulunmadığı için atlar yorulduklarını hissetmezler. Bu nedenle at yorgunluktan ölene kadar sürekli koşabilir" demişti. Peki ya aynı familyadan olan Zebralar atlar kadar güçlüyken ve hiçte yavaş koşmuyorken neden insanların faydaları için kullanılan bir hayvan olmamıştır? Bu sorumun yanıtını bir National Geographic belgeselinde gördüm. Zebralar aşırı duyarlı ve strese dayanamayan hayvanlardır. Vaktiyle pek çok kez Zebralar yük hayvanı olarak kullanılmak için avlanmıştır ama daha ilk kırbaç darbesiyle kalp krizi geçirdikleri gözlemlenmiştir. Bu yüzden Zebralar vahşi doğadan çıkamamışlardır.

Atlar edebiyattan sanata her alanda malzeme edinmiş ve kendisinden ilham alınmış bir yaratıktır. Diyarbakır surlarının burçlarından önemli bir tanesi sayılan Nur burcu üzerinde, bazalt kayadan yontunmuş karşılıklı iki at tasviri bulunmaktadır. Ömer Seyfettinin Kaşağı isimli öyküsünü bilmeyen yoktur. Melih Cehdet Anday, Onat Kutlar, Necip Fazıl Kısakürek, Ahmet Telli, Faruk Nafiz Çamlıbel gibi şairlerin şiirlerine ise konu olmuştur. At kuyruğu kılı keman, kemençe vs gibi yaylı sazların yay yapımında kullanılır ayrıca ebru sanatını icra etmek için gerekli fırçaların da en iyisi at kuyruğundan yapılır. Yine konu olarak atlar mitolojide Herkül’ün kanatlı efsanevi atı Pegasus olarak geçer. The Godfather filminde yataktan çıkan kesik at başı sahnesi unutulmazlar arasındadır, sinema demişken 1982 yapımı Ali Özgentürk’ün at isimli filmi unutulmaz bir klasiktir. Gyula Hay isimli macarlı oyun yazarının ise amatör tiyatrolarca çok sık oynanan at adlı totaliter düzeni eleştiren oyunu bulunmaktadır.

Sahip olduğu her şeyi hizmetimize sunuyor; hız, dayanıklılık, kuvvet... Yine de vahşi ruhundan bir şey kaybetmiyor. Tarih öncesi efsanelerinin baş aktörü, kralların ve fatihlerin gururu, uygarlıkların bel kemiği. Tarih toynaklarının toprağa vuruluşuyla yazıldı. Her daim gözleri kamaştıran güzelliyle gönüllerde taht kuran en saygı duyduğumuz yaratıktır kendisi. Bu vefakar ve cefakar yaratıkların gündelik hayatımızda sayıca azalması bile önemini yitirmesi bile onlara duyduğumuz hayranlığa engel değil. Yinelemekte yarar var beygir gücü çağı sona erdi. Teknoloji çağında belki de vahşi bir şeylere dokunmaya her zamankinden daha çok muhtacız. At artık dünyamızı değiştirmiyor ama tek tek bireyleri değiştirebilir. Bu zarif ve asil hayvan için belki de söylenebilecek son şey; Tanrı'nın "yaratıcılıkta estetik" konulu bitirme tezi olduğudur.

HARUN BARAN

EĞİTİMDE KISIR DÖNGÜ

2010-05-09T15:03:00.000-07:00

EĞİTİMDE KISIR DÖNGÜ

Aşağıdakilerden hangisi YGS/ÖSS’nin yarattığı sonuçlarından biri değildir?

a) a) Fırsat Eşitsizliği

b) b) Asosyal Bünye

c) c) Üniversite Sonrası İşsizlik

d) d) Paralı Eğitim

Gelecek yıl değişen YGS/ÖSS sisteminde sorulmasını ön gördüğüm, hatta Lise müfredatına YGS Mantığı adında bir ders eklenmesini, Psikiyatrı alanında YGS/ÖSS’nın yarattığı iç yıkımların telafi edilmesini istediğim bir ala dal talep ediyorum. Ülkemin gençliğinin sosyal gelişimi açısından kendini en fazla genişletebileceği, dünya görüşünü mantıklı bir zemine oturtabileceği, ifade güçlüğü çekmeyeceği, sanata, bilime, spora vakit ayırabileceği en mühim dönemde hayatının sadece sınavdan ibaret olması ciddi bir travmanın eşiğidir.

Üniversiteleri dünya çapında eğitim kalitesi açısından ilk 500’e girmeyi başaramayan bir ülkenin her yıl neredeyse 1.5 milyon genç beyninin biraz daha köreltildiği, bunca yükseköğretim okumaya hevesli genci varken çok küçük bir kısmının bu Üniversitelere yerleştirilmesi, çözüm olarak kontenjanların artırılması ancak eğitim kalitesinin yerinde sayıklaması YGS/ÖSS'nın bütün eğitim sistemimizi kısırlaştırdığını öngörüyoruz. Kısır bir döngü içerisinde ilerliyoruz, getirilen değişimler sadece sınavı dallandırıp, budaklandırıyor.

Sorduğumuz sorunun her şıkkına ayrı ayrı değinelim.

A) Fırsat Eşitsizliği: Bu mevzu ilkokul sıralarından Üniversiteye kadar uzanır. Ülkenin Doğusu ve Batısı, iller arasındaki devlet okullarında eğitim verimi aynıymış gibi, özel okul ve kolejler, dershaneye gidebilen, özel ders alabilen ve bunların hiçbirini yapamayanlar arasında sıralamayı sağlayan YGS/ÖSS neye hizmet ediyor? Mesela Ardahan’ı, Hakkari’yi nasıl aynı sınavda yarıştıracağız metropol kentte eğitim gören gençlerle, nasıl aynı sayacağız?

B) Asosyal Bünye: 2009 ÖSS birincisi ile tekrar gördük ki ifade zorluğu çeken sosyalliği deniz seviyesinin altında nice gencimiz bozuk bir düzene adapte olmak için, hayat dediğimiz şeyi yaşamayıp her şeyden fedakârlık ediyorlar. Ders çalışmak dışındaki eylemlerini tuvalete gitmek ve yemek yemek olarak tanımlayan bu geçlerin Üniversiteyi kazandıktan sonra en az 4 dört sene topluma kazanması sürer. Sınav süreci boyunca dünyadan bi- haber kalan bu gençliğin duyarlı, tepkisini koyan, sistemi eleştiren bir Üniversite gençliği olmasını nasıl bekleyelim? Gençlerin bu robot hallerine bakıp sistemde kasıt aramamak elde değil. 80 darbesi sonrası gençliğin nasıl uyutulmak istendiği aşikârdır. Gençler ÖSS ile oyalanırken işimize burunlarını sokmasınlar, işte amaç budur.

C) Üniversite Sonrası İşsizlik: Hangi şartlar altında olursa olsun Üniversiteyi kazanmak bir nihai son değildir. Üniversitelerimizce verilen kalitesiz eğitim niteliksiz bir mezun birikintisi çıkarıyor karşımıza. Bu yeterince gelişememiş gençlik arasında usulsüz alımların yanı sıra en iyi bir işe yerleşebilirken gerisi eğitimli işsiz kesimi oluşturuyor. Birileri İşsiz kesimin eğitimli olmasından yana olacak ki birkaç yılda olsa insanları iş ümidiyle oyalıyor. Onca zaman kazanmak için uğraştığı bölüm dışında başka bir sahada çalışmak zorunda kalan gençliğin CV’ sinde Üniversite sadece bir yer kaplıyor.

D) Paralı Eğitim: Devlet okullarımızın eğitimini geçen bir dershane furyası almış başını gidiyor sistem tamamen ticarileşmiş bir kurum halinde. Bu ticari kurum sadece parası olanı eğitmekten yanayken fakiri eğitim hakkından men ediyor. Tabi dershaneler, özel derslerden kafa patlatanlardan daha öte bir eşitsizliğin en somut getirisi Vakıf Üniversiteleridir. Sistem 80 net ile herhangi bir üniversiteye yerleşemeyenlerin yanı sıra, 15 net ile Vakıf üniversitelerine yerleşmeyi mümkün kılmaktadır. Eşitsizlikten ziyade bu bir Anayasal ihlaldir. Parası olanın olmayandan her geçen gün elindeki güçle daha yukarılara tırmandığı kapanması oldukça güç bir mesafe...

Sözün bittiği yer; zaten kıt olan Eğitim sistemimizin artık ilköğretim sıralarından itibaren YGS/ÖSS odaklı yürümesi, öğrenciyi stresi bol, kültürü ve soysallığı olmayan bir sürece doğru sürükleyerek aynı doğrultuda düşündüren ve muhakeme yeteneğini ölçemeye kalkan, YGS/ÖSS’yi kazanınca daha büyük sorunlarla uğraştıran robotlaştırılmış bir nesli harcıyor. Kayıp nesil diye ben buna derim.

Peki, sorumuzun cevabı hangi şıktır? Elbette hiç biri. Yani hatalı soru sayılarak üzeri çizilir sınav süresi boyunca kaybettirdiği süre sistemin çaldığı hayatlarından daha önemli değildir.

HARUN BARAN

foto: fhrankee

Thalia - Ya Lo Sabia

2010-05-02T08:56:00.000-07:00

THALİA - YA LO SABİA

MUTLU AŞK YOKTUR

2010-05-01T13:28:00.000-07:00

Aşk Üzerine Marazî Bir Deneme

Aragon'un ünlü sözü "Mutlu Aşk Yoktur", bütün ünlü sözlerin yazgısını tekrarlar: Bu düşünce, daha çok, yanlış anlaşılmıştır.

Aragon, hiçbir aşkın mutluluk getirmediğini, getiremediğini mi ifade etmeye çalışmıştı? Şairler böyledir, şiirler haydi haydi böyle: Ayrıca bir şey söylemezler: Bu'durlar, bu kadar'dırlar. Onun için de tek doğru yorumdan söz etmek boşuna olur; herkesin ufkunu ve dernşiğine göre bir yorum, birden fazla yorum olasılığı yaratır bu türden altın sözler.

Aragon'un yaklaşımını, Aşk ve Batı başlıklı bir incelemenin de yazarı olan kültür tarihçisi Rougemont'un kurduğu kilit cümleye bağlamak istiyorum: "Mutlu Aşk'un yazılı tarihi yoktur".

Gerçekten de, Batı uygarlığında da, Doğu'da da, mutsuz aşkların tarihinin yazılmış olduğu göze çarpıyor. Leylâ ve Mecnûn, Kerem ile Aslı, Tahir ile Zühre, Hüsrev ile Şirin, Yusuf ve Züleyha, Romeo ve Jülyet, Heloise ve Abelardus, Portekizli Rahibe ve sevdiği adam, Don Juan'ın ya da Casanova'nın tekmili birden serüvenleri, bütün Tristan ve Isolde versiyonları, Carmen ve Don Jose, sonsuz bir listeye yönelmek güç değil mutsuz çiftler konusunda, işlenen aşkın siyah tablosunu çıkarır karşımıza. Beatrice'nin Dante'sinden "Makber"in şairine, Nerval'ın "Sylvie"sinden Halidz Ziya'ya değişmez bu gerçeklik: Klâsikler, Romantikler, Simgeciler, Gerçekçiler, Gerçeküstücüler, Modernler, Post-Modernler Aşk'ın çehresini değiştirirler de, natura'sına dokunamazlar pek.

Aşk'ın tanımlaya çalışmanın düpedüz gözüpek bir girişim olduğunu bile bile davranıyorum, davranacağım bir kez daha, bu deneme "Karpuz Çekirdeği"nin karşı sayfalarına kurulduğuna göre: Sağlık sınırını aşmış, o çerçeveden taşmış sevgi türüne Aşk diyorum ben. Karşılıklı duygular dengesi bozulmuş, zihnin ve gövdenin elektrik yükü iyiden iyiye artmış, izan çerçevesi dağılmış, şiddet tırmanmaya koyulmuştur. Aşk, kişiye varoluşunun uçlarını anmsatır ve ölüm güdüsünü devreye sokar: Çift'in tek'i kendisine (Pavase), eşinin (Carmen), kendisini ve eşine (Kleist) yok etme eşiğine dayanmıştır. Eşik he zaman aşılmaz belki; eşiğe her zaman dayanılır. Aslında: Kansız aşk yoktur. Akması gerekmez kanın, kaynama noktasına ulaşması gerekir bir tek: Orada, o anda gövdenin kimyasal dengesi hepten değişir ve Zihin sürçmeye başlar: Yoğunlaşmalar, takınaklar, mantığı tersyüz eden bir akrar politikası egemendir artık. Aşkın (âşığın) gözünün görmediği doğru değildir: Doğru olan, onun başka birşey görmediği, başka bir noktaya bakmadığıdır.

III

İktidar ilişkinin en fazla sivrildiği, yıpratıcı yanlarının en belirgin formları aldığı alanların başında gelir Aşk. Görünüşte, bir efendi/kul kutuplaşmasında yol alınmaktadır, oyse efendinin ger an kula, kulun her an efendiye dönüşebileceği bir eksen üzerinde iniş-çıkış eğrisini çizer 'kahramanlar'. Partönerlerin rollerine aldanmamak gerekir: Hükümran nerede boyun eğer, mazlum nerede dikilir kimse kestiremez. Uca çekilen, itilen, orada duran ve bekleye öylesine güç kazanır ki, istediğinde karşısındakini bükebilir, hatta eritebilir de. Büyük, zorlu aşk örneklerinin hepsinde rollerin bir evreden sonra ters döndüğüne, ateşin yön değiştirerek yakanın yandığı, yananın külünden yeniden doğduğu bir durum yaşandığına tanık olunur: Karşılıklı aşk, her zaman karşılıklı, bulaşıcı, yayılmacı bir yangın demeye gelmiştir. Tek taraflı aşk, zaten aşk değildir: Öteki'yle tamamlanma arayışından öte, lemdi kendini bulamama güzargâhıdır: Bir som yanılgı, bir som yanılsama.

Mutsuz şakın tarih, kaldı ki, Aşk'ın tek taraflılığına değil, karşılıklılığının gerçekleşmesinin engellenmesine dayanır hep. Erişememenin, bulaşamamanın, yanyana gelemeyişin binbir çeşitlemesi çıkar karşımıza: Hayat gelir düğümünü kurar bütün öykülerde, biribirine doğru yol almaya çıkan âşıkların yörünge tabakalarını kırar, sapmaları örgütler ve bir yana çekiliğ, Calvino'nun deyişiyle çapraz yazgılarını izler. Efsane her zaman gerilim istemiştir. Hikâyenin askıda kalması, kavuşma anının ertelenmesi ya da yitmesi için durmadan yeni denklemler öne sürülür. İki trajik odak berlirler bireyin yaşam akışını: Aşk ve Ölüm. İkisinin de ayırması beklenmiştir. Çağlar boyu, Aşk'a bakışının temel lyasası olarak kalmıştır bu: Biraraya gelindiğinde Aşk ölmeye başlayacaktır.

Toplumsal düzenler, hangi evrelerine bakılırsa bakılsın, bu türden bir sonuç-yorum ile kuşatmışlardır bireyleri. Mutsuz aşk, aşk olarak yaşayıp gitme şansını taşımış; mutlu aşk, Aşk'ın ölümünü hazırlamıştır.

Onlar ermiş muradına - o noktada biter her hikâye: Mutlu aşkın anlatılmaya değer bir yanı bulunmamıştır.

Anlatıldığında, Aşk'ın ağır ağır ya da hızlı eriyişinin konu edildğini görüyoruz: Çiftler, ama birlikte ama ayrı ayrı, mutlu aşkı çözmüşlerdir. Shakespeare'de de böyledir bu, Balzac'da da.

Mutsuz aşkın destansıslığı, özde, tarjik şekirdeğiyle bağlantılı biçimde öne çıkar. Gene de, ayrıntıları yabana atmamak gerekir: Heme hep ayrılık motifi ağır bastığına göre, araçlar etkili olacaktır: Bekleyiş, klâsık dönemlerde mektuplaşmayı (Hugo ile Juliette arasındaki yazışma yaklaşık 20 bin gönderiden oluşur), asrî zamanlarda telefondu devreye sokar: Mesafe, aşkın en sağlam sigortası olarak görünür.

Cinsellik düzleminde de. Erkek aramış, kadın bulunmayı beklemiştir. Gövde(ler) çalışmaz, durdurulur. Haz zamanı gelecektir. Arada, kızışma süreci yaşanır: Kıskanç zihin yanar, tutuşur, an gelir yakr, tutuşturur: İmgelem, dönme dolap gibi hızla merkezinin etrafında dönmeye koyulur. Sonra yorgun düşer. Burada da mesafe simgeleri işler, âşık fetişlerden medet umar: Saç teli, mendil, elyazısı mıknatıs gibi çeker onu: Erotizmin anahtar nesneleri.

Mutsuz aşkın diyalektiği, konuya kapalı bir alana sürüklenmiştir. Gövdenin keşfi ve fethi bağlamında farklı değildir yorum türleri. Cinsellik çoğalmayla özdeşleştirilmiş, Din'lerin ve Aile'nin çoğalma azularının sonuç-edimine indirgenmiştir. Aşk, erotizmi gösterir: Bir tek öteki'ni istemekle yetinme, kendini de iste. Gövdelerarası ilişkide temas teğet'e ayarlanır böylece: İstek, istek olarak kalabilmek için doyum'da olabildiğince uzak tutulur.

Önce keşif gelir. Keşif, uzun bir hazırlık, özenli bir bakış, ağır ağır gelişen bir yayılma harekâtı demeye gelir. Cinselliğin hedefi soyuttur, yetkin gövdeyi biçimlendiri imgelem haritasında. Erotizmin beslendiği Aşk, arızaları sever, hatta yüceltir: Hedefi nesnellikten büsbütün uzaklaşmıştır.

XX. Seminer'in 'Jakobson'a" başlıklı seansını bitirirken, bir yıl öncesine gönderme yaparak, bir kadına yazığı mektuptaki yazımsal sürçme deneniyle bıyıkaltından kendisine eşcinsel olduğunu imâ edenlere "geçen yıl dedikti ya" der Lacan: "İnsan sevdi mi, seks sözkonusu değildir."

VII

Lacan'ın sözü, aşkın cinsellikle kaynaştırıldığı perspektifler İskender kılıcı gibi iner. Şaşırtıcı bir yan yoktur oysa, bu önermede: Bütük klâsik ölçütler gelir sözkonusu ayrımı doğrular. Yalnızca kavuşamamanın, buluşamamanın yol açtığı bir kopuş değildir üstelik bu; ters kutupta, kavuşamanın ve buluşamanın durmadan tekrarlandığı, keşfe vakir bırakmayan fethin esas olduğu örneklerde de kopuş geçerlidir: Ne Casanova aşkı yaşama hakkına sahip olabilmiştir, ne de Don Juan ya da Acquitaine dükü Guillaume: Öteki'ni bulamamanın temel gerekçesi kendini gözden kaybetmektir.

Erotizm vakit, sabır, emek isteyen tutku kültürü. Musil'in "Niteliksiz Adam"ın merkezinde, Ulrich-Agatha çiftinin sıradışı ilişkilerinde sınırlarına ışık tuttuğu teğet mantığı. Orada egemen fiiler değişir: Dokunmak, değmek, bakmak ince ayar ister. Bir başka denememde değinmiştim, Musil'in kediler konusundaki fözlemine: Çiftleşme mevsimi gelip geçtiğinde, biribirlerinden hepten uzaklaşmazlar, göz mesafesinden uzaklaşmaksızın yeni konumlar seçerker. Sonra, gene, yakınlaşırlar.

Klasik ölçüler böyle de, çağdaşlarınki farklı mı? Batı Avrupa'da yapılan bir araştırma, günümüz insanının Aşk'ı hayven ve spor tutkusunun, meslek ve serüven tutkusunun hizasında koyduğunu gösteriyor. Melâlden yorgun modernler Tutku'yu "çoşku" ve "neşe"yle özdeş sayıyorlar. Aşk, artık kan ve gözyaşı ile yoğrulan bir imge olmaktan çıkıyor. İnsanlar onu yaşamak istiyorlar. Onunla yaşamak. Hayatın bir olanaksızı saymaktan yana değiller Aşk'ı.

Onun olabilirlik payı ne, peki?

Bu olabilirliğin ifade edilme payı var mı?

VIII

Çağın Aşk'a yüklediği çehre büsbütün değişmiş değil elbette. Aşk, onu doğuran nedensiz heyecana (Sartre bile "büyü" saymıştır heyecanı), onu yoğuran tutku gizilgücüne bağlı bir değişmezlik içerir bir yandan. Koşulların, toplumsal bağlamın, ideolojik örgünün değişmesiyle değişmeyen bir mayası olduğu bellidir. "Mutsuz aşkın tarihi"nin yazılamasında kesintiye rastlanmaması bundandır.

Şükûfe Nihal, Domaniç dağlarında, sevdiği adamı genç yaşta yitirmiştir olağanüstü güzellikte, bütün erkeklerin etrafında pervâne gibi döndüğü bir kadının öyküsünü derlemiştir. Hiçbir talibine dönüp bakmayacaktır o kadın: "Arslan yatan yere ben köpek bağlayamam", demiştir.

Bir kere Aragon'u çağıracağım: "Aşk, bize güç veren tek özgürlük yitimidir".

Binbir örnekte bir başkası: Valyum Dönencesi'nde (1991) trajik tutkusunu kaleme alan Patricia Finaly. 1964'te sinema yönetmeni Labarthe'la karşılaşır, yedi yıl süren aşklı ilişkileri bittiğinde, o gün bugün süren karabasanı başlar: Uyku tedavileri, psikanaliz seansları, sakinleştiriciler, hipnız tedavisi işe yaramaz: "XX. yüzyılda, hekimler hâlâ aşk acısını dindirebilecek bir hap yaratamadılar", sözü yirmi yıldır hayalet gibi yaşayan ve durmadan Labarthe'ı takip eden herkesi ona telefon etmeye zorlayan, olup bitenlerden hiçbir pişmanlık duymayan Finaly'ye ait.

Bir yandan da, kendisi kuşatan bütün engellerin içinden geçip sürekliliğini, daha doğrusu sessiz sürekliliğini kazanmanın yolunu arar Aşk.

Yeryüzünde, başlamış, sonunu getirmiş pek çok aşk hikâyesi yaşanmış olsa gerektir.

Başlamış ve bitmiş aşklar düpedüz sıradan hikâyelerdir aslında. Kimi çözülecek, bozgunlar; kimi özensizlikten, yorularak; kimi de törpülenip ehlîleştirilerek, kurumsal fanuslar içinde silinip gitmiştir.

Zorla olan: Kişi'nin kendi içindeki Aşk'ı yaşatmayı bilmesidir şüphesiz.

Daha da zorlu olanı: İki kişinin, karşılıklı, günden güne aynı Aşk'ı beslemeleri, Tutku'ya yaşama hakkı vermeleridir.

Toplumbilimci Jean Duvignaud, "Kişisel hayatta olsun, toplumsal hayatta olsun, Tutku, bir kopuştur" diyor: "Kültürel, dinsel, siyasal ve toplumsal kodlara diklenen bir kırılma, genel yapıların uyumunu bozan bir korku kaynağıdır Tutku - sistemler için".

İnsan tutkularını gösterdiği özen ve bağlılık oranında kendi kendisini gerçekleştirme sınırına yaklaşabilir, onu genişletebilir.

Daha, diyebilmek çok önemlidir.

ENİS BATUR

TECAVÜZE SON!

2010-04-29T16:06:00.000-07:00

TECAVÜZE SON!

Siirt'te yaşanan korkunç olay basına yansıdıktan sonra, bir çoğumuz çocuk istismarının bu ülkenin vahim bir sorunu olduğunu yeni fark etti. Unutmayalım ki Siirt'te yaşananlar bir ilk değildir ve eğer tepkimizi gösteremezsek son olmayacaktır.
Günümüzde çocuk istismarın en korkuncu, çocuklara yönelik cinsel istismardır ve ruhsal sorunların hat safhaya ulaşması anlamını taşımaktadır. Cinsel istismara maruz kalan çocukların yaşlara göre dağılımı incelendiğinde, %30'unun 2-5, %40'ının 6-10, %30'unun 11-17 yaş grubunda olduğu görülmektedir ve istismarcıların %96'sı erkek, %80'i de çocuğun tanıdığı birisidir.
Türkiye'deki çocuk istismarına ceza söz konusu olmasına rağmen, ihmali bir suç teşkil etmez. Bu konuyla alakalı yasalarımız Dünya standartlarının oldukça altındadır. TCK'nın 103.Maddesi Çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi,üç ila sekiz yıl arasında,tecavüz eden kişi 8 ila 15 yıl arasında ceza alır der.104.Madde onbeş yaşını doldurmuş çocuklarla tehdit olmaksızın cinsel ilişkiye girenlere,sadece şikayet edildikleri durumlarda,6 aydan 2 yıla kadar cezayı uygun görür!
www.tepkisizkalma.com 'a vereceğiniz destek konuyla ilgisi olan tüm kamu kurum ve kuruluşlarına iletilecek, basın kurum ve kuruluşlarının dikkatini çekerek böylesi vahim bir konuya duyarsız kalmamaları sağlanacaktır.
...

Geçen yıl bahar aylarıydı sanırım bir telefon geldi ev arkadaşıma. Telefondaki ses onun şuanda Van'da yetiştirme yurdunda çalışmakta olan üniversite arkadaşıydı. Bir geceliğine bizde kalması gerekiyordu bir misafirle.
Durum şundan ibaretti; Van yetiştirme yurdunda ergenlikle yeni tanışmış genç kız yurt sorumlusu bir kaç kişinin tecavüzüne uğramıştı, durum ortaya çıkınca ortalık karışmış ve kızın nakilini Şanlıurfa yetiştirme yurduna vermişlerdi. Bütün gece uyku tutmayan gözlerimizle bu olayı yorumlayıp durduk. Her tecavüz haberiyle allak bullak olan bünyem bu kez deliye dönmüştü. Ama elden ne gelirdi, gelmedi de...
Sonraki akşam genç kızla gelen misafirle birlikte olayı daha detaylı öğrenirken ben odadan çıkmamayı tercih ettim. Kıza baktıkça gözlerim doluyordu, hele olanları duymaya hiç niyetim yoktu. Sözün devr-i daim olmadığı tek yerdi o gece. Sözün bittiği yerdi, tükenip henüz yazının keşfedilmediği yer.

O gece kızın yüzünü görünce şu satırları karalamıştım bir köşeye;

Saf bedenime değdi bir kere günah
Arkası yarın bin haram
Silinse de izi canımdan
Gitmez silueti aklımdan
Hamamda bile temizlenmez bu gövde
Ancak musalla taşı paklar
Söyleyin dostlar!
Yüreğe kese atılır mı?

Şimdi tekerrürle sancıyor her yanım.

HARUN BARAN

FAHİŞELİK

2010-04-28T17:50:00.000-07:00

FAHİŞELİK

Eflatun: "Fahişeler erkeğin içindeki doymayan hayvanı besler."

Fahişelik hiç kuşkusuz dünyanın en eski mesleklerinden biridir. Fahişeler tarih boyunca aşağılanmış, dışlanmış ve aynı ölçüde de vazgeçilmez olmuşlardır. Bu yönüyle bu kesinlikle ikiyüzlülükten başka bir şey değildir.

İlk önce; fahişelik nedir? Cinsel zevk için değil, karşılığında paragözeterek ve çoğunlukla hiçbir seçicilik göstermedeninsan vücudunun kiralanması veya satılmasıyla cinsel ilişkinin gerçekleştirilmesine fahişelik denir. "Fahiş" arapça toplumsal ahlaka uygun olmayan demektir.

Fahişeliği suç olarak gören Fransız avukatJean-Gabriel Mancini'ye göre ise bir cinsel ilişkinin suç sayılabilmesi için bunun bazı koşullar altında olup bitmesi gerekir: zorlama, süreklilik, her önüne geleni kabul ediş, dolayısıyla seçim yapma yasağı, başla hiçbir geçim kaynağı bulunmamak ve son olarak da Justinyen yasasının sine delectu'su (zevk almama).

Toplumların kökeninde bugünkü anlamıyla fuhuş varolmamıştır. Fuhuş yapmak alışveriş yapmaktır. Oysa eski çağlarda kadın bualışverişte akit yapan taraflardan biri olmadığı gibi, bu alışverişinbedelini alıp muhafaza eden de değildir. Aslında fuhuş tarihi,muhabbet tellalığının tarihiyle atbaşı gider.

Dr. Cem Keçe fahişeliğin tarihini böyle anlatır:Tarihin tozlu sayfaları tapınaklarında serbest seksyapılan tanrıçaların hikayeleriyle doludur. Buhikayelerde cinsellik kutsal bir eylemdir ve fahişelik de büyük onur verici bir görevdir. Hatta zamanın en saygın ailelerinin kız ve kadınları kendilerini bu tanrıçalara adamış ve tapınaklarda bedenlerini satmak için yarışmışlardır.
Lidya'lı genç kızlar fahişeliği evleninceye dek çeyizlerini hazırlamak için sürekli yapmışlardır. Eskimolar arasında, Hindistan ve Mısır'da fahişelik konukseverlikle bağlantılı olmuştur. Uzaklardan gelendenizciler, yolcular ve diğer konuklarla cinsel ilişkiyegirmek konukseverlik olarak algılanmıştır. Hatta Mısır kralı Keops, büyük piramidin yapımındaki her taşa karşılık güzel kızını bir bedel olarak sunmuştur. Eskitarihçi Herodot'a göre de krallar konukseverlik anlayışı uyarınca kızlarını isteyene sunmuşlardır. Konuklarlayapılan cinsel birleşme zamanla dinsel zorunlulukla birleştirilmiş ve "kutsal fahişelik" haline gelmiştir. Daha sonra Musa peygamber fahişeliği yasaklamış,Tevrat'ta İbranilerden fahişe çıkmayacağını, tapınaklarda fahişelere para verilmeyeceği belirtilmiştir. Musa peygamberden sonra değişen tekşey fahişelerin yabancı kadınlardan oluşturulmaya başlanması olmuştur. Kutsal yönünü yitiren fahişelik birçok toplumda gelir kaynağı olarak kendine yer bulmuştur.

Yüzyıllar boyunca, Avrupada ve dünyanın birçok yerinde genelevler bulundukları kentleri zenginleştirdi, dini otoriteler karı paylaşmakkonusunda birbirilerine düştüler. Tüm bu işlerden para yağarkenengizisyonda bir cadı avı başlıyor, fahişelere dokunmazken bağımsız kadınları diri diri yakıyordu...

Bugün bazı ülkelerde fahişelik tamamen yasalken bazı ülkelerde yasadışıdır. Hollanda, Almanya, Belçika ve Yeni Zelanda gibi ülkelerde fahişeler yasal olarak tanınır ve diğer üklelere oranla devlet tarafından sıkı koruma altına alınır. Fakat fahişeler Hollanda gibiseks işçilerine özel sokak tesis eden ülkeler de dahil her yerde kötü muameleye maruz kalır.

Günümüzün en büyük problemlerinden biri de fahişelik yaşının düşmesidir. 18 yaşından küçük hayat kadınları "çocuk hayat kadını"sınıfına giriyor ve Türkiye'de fahişelik yaşının 12’ye kadar indiğine vurgu yapılıyor.

Daha 2000 yılında, resmi rakamlara göre yalnızca İstanbul’da çocukhayat kadınları sayısı 1500'den fazlaydı.

Çözümlenmesi gereken en büyük sorunlardan birisi bu eylemin (mesleğin) hangi ölçüde istekle yapıldığının araştırılmasıdır. Şaşırtıcısonuçlar şudur ki, fahişenin bilinç, irade ve sorumluluk derecesininincelenmesi işi belirsiz olarak kalmıştır. Oysa bütün diğer soru(n)lar buna bağlıdır diyebiliriz.

Peki fahişeliğin faydaları nelerdir? Tecavüzü mü önlüyor? Feminist yazar Jess Wells hiç de öyle düşünmüyor: "Fahişeliğin bir başka türlü tecavüzü gündeme getirdiği halde tecavüzü engellendiğiden dem vururlar. Fahişeliği doğuran tamtamına dinsel evlilik ve bekaretdir, böylelikle fahişelik de tecavüzü doğurur, çünkü kadını seks yapmak için cinsel obje olarak gören felsefe kadını aynı zamanda düşmanlığın, düş kırıklığının ve şiddetin yöneldiği bir cinsel objeye dönüştürmektedir."

"Bir bakireyi korumanın bedeli bir fahişeyse demek ki bir daha asla bakireler olmayacağız, asla ve asla iffetli davranmayacağız."

Fahişelerin psikolojisini, düşüncelerini, hayallerini ve yaşamlarını anlatan pek fazla eser bulunmaktadır. Benim favorim Paolo Coelhonun bir hayat kadının notları esasında yazmış olduğu "On bir dakika" romanıdır: "Aşkı yaratan ötekinin varlığından çok yokluğudur". Yazarın kendi diliyle herkesin duymaktan hoşlanacağı şeyleri değil, kafasını kurcalayan neyse onu anlatdığı romanını özetleyen ama içinde bir dünya konu barındıran vurucu cümlesi: "Dünya yalnızca on bir dakika süren bir şeyin çevresinde dönüyor."

Bir başka okunması gereken kitap ise 18. yüzyıl fahişeliğini en çarpıcı biçimde anlatan Erica Jong'un Fanny'sidir. Erica Jong bu kitabında Londra genelevlerinin içyüzünü Fanny'nin ağzından ayrıntılı ve etkili bir biçimde anlatır. Fanny, o dönemin tüm yaşam hakları elinden alınmış fahişe tipine ayrıksı bir örnek aslında. Okuyor, yazıyor, düşünüyor ve hamile kalıyor. Bu kitap yalnızca bir hayat kadının serüveni değil, bir direncin de öyküsü...

TAÇ MAHAL

2010-04-28T17:39:00.000-07:00

TAÇ MAHAL

Şahcihan'ın hayattaki en büyük arzusu Orta Asya ve Hindistan halklarını Sünni Müslümanlığıyla kaynaştırmak ve kudretli bir imparatorluk kurmaktı. Dedesi Akbar ve babası Cihangir'denöğrendiği gibi bu imparatorlukta tarihin gördüğü ve göreceği en muazzam binalar olmalıydı. Çünkü ona göre birer mimari şaheser niteliğindeki binalar, gücün, egemenliğin ve sonsuzluğun simgesiydi.

Tac Mahal

Şahcihan en nihayetinde amacına ulaştı. Öylesine eşsiz bir yapıdiktirdi ki aradan geçen üç yüz elli yıl boyunca bu bina nice şair, müzisyen, romancı, mimar ve ressama ilham kaynağı oldu. Tarihin en güzel yapılarından bir sayıldı.

Tac Mahal

Güney Hindistan'da bir isyanın çıkmasıyla birlikte 1631 yılında Şahcihan ve ordusu ayaklanmayı bastırmak için harekete geçti. Yanında çok sevdiği ve birkaç ay boyunca ayrı kalmaya gönlünün elvermediği eşi Mümtaz Mahal de bulunuyordu. Mümtaz Mahal, sefere çıkılmadan önce, on dördüncü çocuğunu doğurmak üzereydi. Ancak ölüm onu doğumda yakaladı.

Mümtaz Mahal'in ölümünden bir yıl sonra (1632), eşinin son arzusunu yerine getirmek ve acısını bir nebze de olsa dindirmek adına Şahcihan, muhteşem bir anıtmezarın yapılmasına karar verdi. Öylesine bir anıtmezar olacaktı ki bu; güzel karısına olan aşkı yüzyıllar boyunca hatırlanacaktı. Uzak diyarlardaki tüm prensesler böylesine bir aşkın hasretiyle yanıp tutuşacak ve Mümtaz Mahal'i kıskanacaklardı.

Mümtaz Mahal

Tac Mahal'in yapımı yaklaşık yirmi yıl sürdü (1632-1652). Bunun için Bağdat'tan, İstanbul'dan, Kahire'den ve Asya'nın dört bir yanından en iyi mimarlar getirildi. İstanbul'dan gelen mimarların arasında Mimar Sinan'ın iki öğrencisi İsa ve İsmail Efendi de bulunuyordu. Bu iki usta Tac Mahal'in en önemli kısımlarının yapılmasında görev aldılar. Baş mimar, Babür İmparatorluğu'nun o dönemki en büyük mimarı üstad Ahmed Lahori'ydi.

Tac Mahal

Yapımında kullanılan mermer mutlaka beyaz olmalıydı. Aslında o dönemin geleneksel mimarisinde sarı rengi kullanılıyordu. Ancak Şahcihan, karısına olan tutkusunu en iyi beyazın anlatabileceğini düşünüp beyaz mermer kullandırdı. Asya'nın en kaliteli mermerlerini ve taşlarını getirtti. Tac Mahal'in yeri de Şahcihan'ın uzunca üzerinde düşündüğü bir konuydu. Acaba bu eşsiz yapı nerede inşa edilmeliydi? Elbette kiAgra şehrinin en güzel ve görünür yerinde olmalıydı. Bunun içinYamuna nehrinin güneyinde ve Şahcihan'ın sarayından kolayca görünebilecek bir yer seçildi. Şahcihan gün batımında Tac Mahal'in silüetinin Yamuna nehrine aksetmesini istiyordu. Şahcihan için Tac Mahal Ganj nehri kadar kutsal olduğundan onun, Ganj nehrinin en büyük kolu olan Yamuna'da dikilmesini istiyordu.

Tac Mahal'in yapımı o denli meşakkatliydi ki yirmi yılda yaklaşık yirmi bin işçi, onlarca mimar ve alim çalışıp ancak bitirebildi. Havuzların ve minarelerin yapımı ise son derece özenle planlandı. Her şeyin simetrik olmasına çok dikkat edildi.

Tac Mahal'in o günkü maliyeti tam 50 lakhs idi. Ki bu maliyet bugünkü parayla yaklaşık bir trilyon dolar etmektedir. Harcanan böylesine büyük bir para, Tac Mahal'in bitiminin ardından Babür Devleti'nin de sonunu hazırladı. İnsanlık tarihinin aşk adına dikilmiş en muazzam binası, Babür ekonomisini alt üst etmişti. Seferler durmuş, Şahcihan'ın en büyük arzusu olan cihanşümul bir Türk-İslam imparatorluğu kurma hedefi, umutsuz bir hayale dönüşmüştü.

Sanat tarihçileri Tac Mahal'in çok kültürlü mimarisine dikkat çekerler. Kubbesi, minaresi, avlusunda bulunan camisi, kubbesinin duvarlarına hattatlarca özenle yazılmış Yasin suresiyle ilk bakışta tam bir İslam eseri gibi görünür. Halbuki işin gerçeği Tac Mahal'in - tipik bir İslam mimarisinden öte- İslam öncesi Hint ve Pers uygarlıklarından, Orta Asya Türk kültüründen izler taşımaktadır. Hatta yer yer Avrupai motiflerin duvarları süslediğine şahit olursunuz. Tac Mahal'in mimarisinin, özellikle İslam öncesi Hindu tapınaklarının mimarisine olan benzerliği dikkat çekicidir.

Tac Mahal

Tac Mahal'in, Mümtaz Mahal için yapılmadığı ve bunun sadece görünürdeki sebep olduğunu iddia eden bazı görüşler de vardır... Bu görüşe göre Tac Mahal'in yapılmasının amacı, Allah'ın tahtını simgelemek ve Kuran'da tasvir edildiği şekliyle bir cennet bahçesi yaratmadır. Bu şu anlama gelebilir: Tac Mahal'e sahip olan hükümdar sonsuza dek sürecek ve tüm dünyaya hakim olacak bir imparatorluğun sahibidir. Zaten benzer bir imparatorluk fikri Osmanlı İmparatorluğu'nda da vardı (Devlet-i Ebed Müdded). Osmanlılar da bu kavramı Romalılardan almıştı (Civitas Eterna).

Tac Mahal

Şahcihan, bazı kaynaklara göre Hinduizmi ve Sünni Müslümanlığını kaynaştıran başka bir dine mensuptu. Bu dinin adı da yine o kaynaklara göre "İlahi dindi". Bu söylentilerin çıkmasındaki sebep dedesi Akbar'ın Hintlileri aşağılamadığını ispat etmek için Hintli bir kadınla evlenmesi olabilir. Yine Şahcihan'ın dinlere olan büyük merakı ve ülkenin dört bir yanından gelen, bir çok farklı dine mensup din adamlarıyla yaptığı din konulu uzun söyleşileri de başka bir sebep olabilir. Aynı tarihi dönemde kendi imparatorluğunu kurmak ve sonsuz kılmak için üç semavi dini birleştirip tek bir din yaratma çabasında olan başka liderler de vardı. Şahcihan da böyle bir çaba içinde olmuş olabilir ve Tac Mahal de böylesine bir çabanın ürünü olabilir.

Son olarak söylentileri bir kenara bırakıp Tac Mahal'in günümüzde karşılaştığı büyük tehlikeden söz etmek gerekir. Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'ye arabayla dört saat uzaklıkta olan Agra şehri bugünlerde hava kirliliği sorunuyla karşı karşıya. Havadaki tehlikeli maddelerin oranını günden güne artıyor ve bu durum Tac Mahal için büyük bir tehdit oluşturuyor. Sülfür dioksit ve benzeri zararlı maddelerin Tac Mahal'in beyaz mermerlerini sarıya çevirmesi,Yamuna nehrinde artan kirlilik oranı, başta Unesco olmak üzere birçok sivil toplum kuruluşlarını harete geçirdi. Tac Mahal gibi paha biçilemez bir mimari şaheserin korunması hem gelecek nesiller hem de insanlık tarihi için çok önemlidir. Çünkü Tac Mahal, büyük bir aşkın ızdıraplı bir meyvesidir...

EMPATİ

2010-04-15T15:27:00.000-07:00

EMPATİ

Bugünlerde her şey öyle zor ki…

Bir bıkkınlık çöreklenmiş üzerime, bir tükenmişlik oturmuş omuzlarıma. Bedenim ruhumu sıkıyor, ruhum kaçamayacak kadar yorgun. Yaşamsal bütün ihtiyaçlarımdan canım bile aciz. İnsanı bütün normlar gereksiz ve manevi duygular körelmiş.

Basit bir işi bile doğru düzgün yapamaz hale geldim. Bu bir vazgeçmişlik değil ama farkına varmadan ayak parmaklarımdan kirpiklerimin ucuna kadar saran rehavet duygusunun kaynağı meçhul. Bu sebebiyeti belirsiz yorgunluğa tahammülüm olmasa da ona karşı çıkacak gücüm yok. Her şey fazla lüzumsuz ve büyük görünüyor gözüme.

Oysa bilirim bahar aylarında vücudu saran takatsizliği ve hayati iştahsızlığı. Fakat bu kez her şey bambaşka ve anlayamadığım iyi sayılacak bütün eylemlere karşın yorgun hissederken, herkese karşı asi bir tavır sergileyecek güç nereden geliyor. Galiba kötü eylemler çok daha kolay, oysa ben hep iyi olanı içimde barındırmanın daha kolay olduğunu sanırdım. Ve öyle ki artık iyi olmaktan da sıkıldım. Ya da öyle olmadığım halde öyle sanılmaktan.

İşte bu beni bitiriyor. Şu insani ön yargılar. Sandığım üzere bu takatsizliğin bahar aylarıyla bir ilgisi yok. Ve içimi her defasında daraltan şeyin bu insanı görüş ve yargılardan oluşması bu bıkkınlığın kaynağı gibi görünüyor.

...

Duyarlılığın adı ne zamandan beri kapris oldu. Hadsizliğe saygı göstereceğimi de kim nereden çıkarıyor. Olmadığım şeylerle hitam edilmek, kendimi her defasında anlatmak isterken dinlenmeyip yargılanmak...

Beni iyi insan kategorisine koyanların, herhangi bir duruma itiraz ettiğimi görünce ki şaşkınlığı ya da inandığım bir başka savın yanlışlığını görünce geri adım atmamdaki öğrenmişliğe karşı edilen hayret... Seni böyle bilmezdik ile başlayarak direk yargı faslına geçmek için saniyeler yetiyor. Birden iyi sanılırken kötü, mülayimken asi, terbiyeliyken saygısız olabiliyorsunuz. Oysa daha önce benim olduğuma inandıkları kişide yanlıştı ve şimdi yön değiştirmesinin benimle bir ilgisi yok.

Empati denen şey çok önemli. Kendinizi bir başkasının yerine koyup onun gibi düşünmek, onun yaptığı eylemlere itenin derinlerinde neyin olduğu kavramak kesinlikle her insanda olması gereken bir vasıf. Çocukken gelişen insanı tavırların insan ilişkilerinde olumlu olması için okullarda empati derslerinin olması gerekir. Küçük tiyatrolar ve dramlarla bunu çocuğa daha o yaşta aşılarsanız dünyayı kendisi ve diğer insanlar için daha yaşanılası bir yer haline getirebilir.

En azından ön yargılardan, tanımlamalardan, aşağılamalardan ve hor bakmaktan vazgeçirilebilir.

...

Neden algılamak bu kadar zor, anlamaya çalışmak bu kadar gereksiz.

Ve sonunda bıktım artık başkalarının beni kendisi gibi sanmasından.

Galiba vazgeçmeliyim artık kendimi anlatmaktan. Nasıl olsa fark etmiyor. Nasıl olsa herkes işine geldiği gibi anlıyor.

Erdemli olmaya çalışırken bunu gereksiz görüp anlamak yerine direk düşünce bazında idam etmenin gelenekselci yaklaşımı...

HARUN BARAN

Haddini Bilme Sanatı

2010-04-15T15:09:00.000-07:00

Haddini Bilme Sanatı

Eğer bir gün Tanrı şahsıma üç tane dilek hakkı sunarsa ilk isteğim; ''herkesin haddini bilmesi olurdu.''

Çünkü konuşması gereken yerde susup, susması gereken yerde konuşanlara tahammül edemiyorum. Herkesin her şeyi bildiği bir ülkede vasfı olmadığı halde bir konu hakkında atıp tutan herkesin sesini kısmak istiyorum. Ömrü boyunca toplasan birkaç kitabı zorla okumuş birinin edebiyat eleştirilerine mi kızmalıyım yoksa herhangi bir alanın ürününe bakıp bunu bende yaparım diyenlere mi? Ya da kim ne yaparsa ‘ona mı kalmış’ diyerek tepki gösterenlere mi?

Neden bunu yaparlar? Yani neden herkes durduğu çizginin dışına çıkmak ister. Bulunduğu mevkiden uzaklara uzatır dilini veya elini?

Hadi bunlardan geçtik diyelim nedendir bu yıkıcılık? Her haberin ya da yazının ardından gelen yorumların gözünü kan bürümüş hallerine sebep veren şeyin özünde ne yatıyor. Bir şeyi beğenmemek onu yerlere vurmayı mı gerektir. Saldırganlık geni diye bir şey mi var? Yoksa savaşçı bir toplumun evlatları olduğumuzdan mıdır? Gücüm olmasa bile dilim var diyerek karalamak insana ne haz verir? Düşünce bazında linç etmek mi şimdi yeni moda? Oysa iyi bilirim ki aynı kişi beğenilerini aynı cömertlikle dile getiremez ya da olumsuz olana verilen tepkiye denk gelecek ılımlı şehveti gösteremez.

Tepki gösterilecek o kadar hayati konu ve gündem varken içindeki tepkiselliği ve solcu yanı bir başka alanda harcar insanoğlu. Kendi hak ve hukukunu savunurken nerededir o çirkef yüz?

Konuşması gereken yerden bi-haber olan nerede susacağını ne bilsin?

Hadi bakalım hep birlikte garsonlar sağlık sektörünü, magazinciler eğitim sistemini, esnaflar edebiyatı, öğretmenler hükümeti konuşsun. Ama bunu yaparken asıl sorumlu olduğu kurum veya alan için neden bir başka birey haddi olmadan eleştiri yapsın.

Tahammül sınırımı her geçen gün zorluyorum.

Gündemin, olayların ve üretilenin ardından gelen her türlü tepkiye kulağımı kapatıyorum.

Halkın iradesi mi?

Nicedir bu iradenin bilinçsiz olduğu ve başka alanlarda dolaştığını görüyorum.

İnsanların ilgi ve bulunduğu alan başkalaşınca geriye son bir söz kalmıyor nihayetinde.

Haddini bilmek bir sanattır şimdilerde…

Harun Baran

Kalanların Hatırına

2010-04-15T14:51:00.000-07:00

Kalanların Hatırına

Hangi ayrılıkta fırsat tanır kader elveda demeye bir yüreğe?

Ansızın ve sessiz olur gidişler bu sebeple

Kim bilir gideceği yolun dönüşü olmayacağını?

Ya da kim başlamak ister bir cümleye sonunda gitmek varsa bir dönülmeze

Varmak isterken gönül geçmişten akan geleceğe

Nerden bilesin varacağını ebediyete

Sonunda dönüş kendine, koşarsın bir başına kalacağın gerçeğe

Bahardır yaşadığımız her gün bugünü sevinçle

Yarını düşünürken kaçırılmış olan yazık düne

Durup hatırlamak yerine yaşamak lazım değil mi yine?

Her seferinde baştan karşılamak gerek yaşanılanlar bitince

Elveda diyemesen de bir gülüşün yeter kalanların için senden maziye

Son bir söz sarf etmemişsen, helal senin diline

Vur haydi şimdi şişenin dibine

Hayat akıyorken bir türkü söyle,

Yaşam düne değil bugüne

Senin midir yarın ne bakarsın geleceğe?

HARUN BARAN

THE END

2010-04-08T18:05:00.000-07:00

THE END

İyilik her zaman iyiden gelmez/ kötülük edenede kötü denmez/ Farklıysan seni kimse sevmez. Sana hıncından ne edeceğini bilmez.

Düşmanın sanırsın bir karga/varoluşun bir salda/ dalga üstü yolda/ne sağda ne solda/diner acısı sonda/ruhun hep sallantıda/ şafak söken gri turuncu tonda...

Çürük diş misali varlığın/ Ha düştü ha düşecek/ kimsesizliğin edebiyette bitecek / vazgeç ötekilerine benzemezten/ bu ten artık kime çekecek?

HARUN BARAN

ÇOCUKLARA İÇİN ADALET

2010-04-08T17:52:00.000-07:00

"ÇOCUKLAR ÇOCUKTUR"

(Adalet İmza Kampanyası Bir İmzada Senden olsun..)

http://www.cocuklaraadalet.com/

Türkiye"de yaşayan tüm çocuklara değer vermenin, onları korumanın hepimizin sorumluluğu olduğunu düşünüyorum. 18 yaşına dek tüm bireyler, yargı sürecinde dahi olsalar "çocuktur" ve tüm çocukların çocuğa özgü koşullarda yargılanması gereklidir. Suça yöneltilen çocuklar için özgürlüğünden yoksun bırakma son çare olmalı, hiçbir çocuk haklarından mahrum kalmamalı ve her koşulda eğitim hakkını kullanabilmelidir.

Türkiye"de 2008 yılı içinde Diyarbakır, Adana, Mersin ve diğer çeşitli illerde çıkan gösteriler sonrasında tutuklanmış olup yargılama süreci devam eden çocuklar var. Çocukların tutuklu olarak ve ağır ceza mahkemelerinde yargılanmaları Türkiye"nin de tarafı olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi"ne ve çocuk adalet sistemine aykırı. Ancak bu çocukların bazıları tutuklu olarak Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanıyor. İçinde yer aldıkları eylemler taş atmak ve gösterilere katılmakla sınırlı olan bu çocuklar 20 yılı aşkın cezalar almalarına yol açabilecek çok ciddi bazı suçlarla yargılanıyor.

Yargı sürecindeki bu çocukların da diğer çocuklar gibi büyüme ve gelişme sürecinde olduklarının unutulmamasını, tutuksuz olarak çocuklara özgü mahkemelerde yargılanmalarını ve eğitim haklarıyla birlikte tüm haklarının korunmasını istiyorum. Bunun için gerekli tüm yasa değişiklikleri yapılmalıdır. Çünkü nerede olurlarsa olsunlar, tüm çocuklar çocuktur...

İÇERDE

Haberin var mı taş duvar?
Demir kapı, kör pencere,
Yastığım, ranzam, zincirim,
Uğruna ölümlere gidip geldiğim,
Zulamdaki mahzun resim,
Haberin var mi? Görüşmecim, yeşil soğan göndermiş...
Karanfil kokuyor cıgaram
Dağlarına bahar gelmiş memleketimin...

Ahmed ARİF

YANSIMA

2010-04-08T17:30:00.000-07:00

YANSIMA VE HAYAT

Bir suyun üzerine düşen yansımamız gibi hayat. Sıkıntı arttıkça, kederden daraldıkça, kaçıp gitme isteği çoğaldıkça dalgalanır sanki suyun yüzeyi. Görüntü bulanıklaşır belli belirsiz bir suret belirir karşımızda, sanki o gölge bizim değilmiş gibi, az biraz tanıdık ama yine de yabancı. Mutsuzken tam da böyle olur zaten, tanıyamayız kendimizi aynalar bile o vakit yalancı. Dalgalanan su ile aynı surette ruhumuzun acıyan yanı. Güneş batıyor sanki her yer sarıya çalan turuncu. Evren yalancı, herkes kendine yabancı, bir şeylerin değişeceğine kimsenin yok inancı. İnadına sürdürmek hayatı her seferinden yeniden tadıyormuş gibi. Yine de biliriz; Salının yok cumadan farkı…

HARUN BARAN

MAZİDEN KALANLAR

2010-03-25T15:27:00.000-07:00

MAZİDEN KALANLAR

Gündemimi şu sıra kalp kırıklığım ve saçma sapan düşünceler meşgul etse de kendimi uzun zamandır hiç hissetmediğim kadar huzurlu hissediyorum. Ben yaşadıklarını demlenmeden, dolu dizgin akarken hayat anlatmayı becerebilen bir kalem olmadığımdan, erteliyorum şu sıra olan biteni yazmayı. O yüzden geçmişe dönüp şöyle bir bakmak istiyorum bugün. Sadece bugün değil hatta, zaman zaman mazinin sırlı kapısını aşındırsam fena olmaz diyorum. Her neyse sözü bugünden alıp düne bırakmalı.

''Biri var'' demişti kocaman olan gözlerini iyice açarak. Kahve telveleri arasında bir hayatı kotaracaktı sanki. Alt tarafı bir faldı kendisi ise falcı ama belli ki kendisini bu kadar önemsemesine yardımcı olan fal meraklıları onda gereğinden fazla bir özgüven ve rahatlık yaratmıştı.

''Öyle bir kul girecek ki hayatına seni kökünden sarsacak, aklını başından alacak, durgun hayatında fırtınalar koparak, bir yanında çiçek açacak diğer yanın diken dolacak.''

Kehanette bulunuyormuş gibi kendinden emin, her söylediğim sanki altın pahasında değerli, ''bak bir tarafa yaz bunlar çıkacak'' der gibi ukala...

Oldum olası sevmemişimdir zaten para karşılığı fala bakanları, küçük dünyası ve azıcık hayat birikimiyle yüzünde ve telvedekileri okumaya çalışanları... Birde çoğu şişman olur ki falcı denince aklıma bu işe yaramaz pisboğazlar gelir, başka iş yapacak yetisi olmadığından bu işi yaptıklarını düşünürüm. Gözümün içine inatla bakanlara ise garezim vardır. Ter kokusu bütün kafeyi sardığı yetmiyormuş gibi o hantal vücudu ve sevimsiz yüz ifadesiyle gözümden ayırmıyor bir saniyeliğine gözlerini. Benim gözlerim ise bu dik ve sert bakışlı gözlerle münasebete girmemek için yuvasında dört dönüyor. Gözleri hariç her yerinden yağ fırlayan falcının tüm detaylarını inceliyorum. Gittikçe kararıyor sözleri, daha bir katı ve sert bir üslup oluşturuyor, öyle kötü şeyler söylüyor ki sanki gördüğünü değil de temenni ettiği gerçekleri betimliyor. Biliyordum sevmemişti beni. Sanırım falıma bakarken dahi onunla alakadar olmadığımı düşünüp, ona baktığım yukarılardan aşağıya çekmeye çalışıyordu beni kendinden daha aşağılara. Yargılarımın farkına varıyordu hoş bende varmasın diye sevimli gözükmeye çalışmıyorum. Dakikalar geçiyor tek kelime güzel söz dökülmüyor dudaklarından. Hep mi felaket başıma gelecekler, meğer ne bahtsız biriymişim de haberim yokmuş.

Bu suratsız kadının falı uzatmaması için; ''tamam diyorum içimi kararttın Vildan Hanım.'' Vildan süzüyor beni, ''iyi şeylerde vardı düşün diyor.'' Bahsettiği iyilikler ise hiç anlam veremediğim, tanımadığım şahıslardan geliyor. Karanlık yorumlarıyla içimi baymış, istediğini elde etmiş gibi mağrur. Benim haricimdeki tüm arkadaşlarımın falları güllük gülistanlık, bir de gülümseme takınıyor ki suratına yapay, çok sürmez bir kaç seneye kolesterolden ölürsün sen diyesim geliyor. Mekânı terk ederken gözlerini üzerimde hissediyorum bu kara ruhlu Şam şeytanının. İçimdeki tüm enerjiyi çekip alan, hümanist yanlarımı kırbaçlayan bu kadına lanet okuyorum gider ayak.

Sonraki gün belki de sinirimden an bu andı ve ben artık bu kendimi kabullenmeye başlamış halde ilk defa biriyle tanışmaya gidiyordum. Bedenim ömründe görmediği bir heyecanla kavruluyordu, saatlerce kendimi beğendirme telaşıyla süslenirken buluşma saatinden çok sonra orada oldum. Gittiğimde hala orada bekliyordu, şaşkın gözlerle etrafını seyrediyordu. Onun benim kadar heyecanlı ve utangaç olmadığı aşikârdı, belliydi ki o daha önce birçok kişiyle görüşmüştü. Oysa o buluşmadan seneler sonra bile ben her kimle görüştüysem aynı heyecanı hissettim. O zaman klasikti hayallerim, henüz; Aşk denilen bir olguyu, ayaklarımın yerden kesilerek yaşayabileceğimi düşünüyordum. Dinmeyen heyecanım gibi seneler sonra Aşk’ında hala içimde aynı şekilde kalmasını temenni ederdim ki olmadı. Adını değiştim hayallerin… Sadece yazıda buldum Aşk’ı… Nasıl evrende bazı gıdalar ve malzemeler burjuvalar için üretiliyorsa Aşk’ta belirli bir kesim yaşasın diye üretilmiş sanki. Aşkın ekonomisi yokmuş ama piyasası varmış. Aşk müzayedeye gelmiş bir zengin gibiydi ama benim sıram geldiğimde bırak arttıranı alıcım bile çıkmamıştı. Neredeyse kendimi Pudra filmindeki Albino hastası çocuk gibi hissedecektim. O ilk buluşma özeldi benim için, çünkü ilk defa biri gözlerime baksın diye müsaade etmiştim. İlk defa bir el elimi tutuyordu. Bana yaklaşmasına izin verdim, benimle ilgilenmesine, hatta sevmesine.

Yemek yemeye giderken gözlerime bakıp ‘sen kirlenmişsin’ dedi. Kapılar çarptıran rüzgârlar esiverdi dört bir yanımda, sırtımdan soğuk terler boşaldı, zaman durdu ve kırmızının her tonuna büründüm. Şimdiye dek ne utanacak bir şey yapmıştım ne de buna kalkışmıştım. Daha onunla buluşmaya giderken yolda kendimi uçmayı öğrenemeden annesi tarafından yuvadan atılan kuş gibi hissediyordum. Konuşurken bile titreyen sesim, kaçamak bakışlarım, kendine güvensiz hareketlerim vardı. Çok şeyi bilip hiç bir şeyi bilmiyor gibiydim. Söylediği söze cevap bile veremedim, öylesine yanmıştı ki canım o günden sonra anladım ki kelimelerin tesiri asla küçümsenmemeli. Yutkunamadım çiğnediklerimi…

Yemek, sinema, sohbet, alışveriş derken gün bitmişti. Ona dair öğrendiğim çocukluğunun yurtta geçtiği ve genç yaşta bir başına hayata atılmak zorunda kaldığıydı. Ben sohbet esnasında bir meseleden söz ederken ‘PİÇ’ kelimesi çıkmıştı ağzımdan. Gözleri dolmuş, susmuş bir daha o kelimeyi kullanmama mı istemişti. Farkında olmadan bende yakmıştım onun canını en az benim ki yandığı kadar.

Zaman fütursuz geçiyordu onu tanıdığım zaman. Çok sonra öğrendiğim kadarıyla bir köpeği vardı tüm yalnızlığını paylaşan bir de bıçağı, yastığının altından korkularını kalkan olan. Aynı yaştaydık ben daha üniversiteye başlamadan o bitirmiş ve bir ilçede öğretmenliğe başlamıştı. Birkaç kez daha görüştük ne ben ondan bir şey istedim ne o benden sadece her şeyi unutalım istedik birlikteyken. Bugüne dek görüştüğüm insanlar içinde en çok onu sevdim, bir tek onunla olmayı arzuladım. Bir tek ona mesafe koymadım, kaşımı kaldırıp yukarıdan bakmadım. Ara sıra karşılaşıyoruz yollarda ancak yalnızlığı kendisine ebedi dost belleyip, sevgiye tüm kapılarını kapamış kişiler sevgili edinemiyor. Birbirimizi soruyoruz karşılaştığımızda, görüşelim diye anlaşıyoruz ama görüşmüyoruz. Onu son kez geçen yaz gördüm bir kafe de Şam şeytanını karşısında. Şam Şeytanı kenafir Vildan falına bakıyordu, terlemiş biri beni kurtarsın der gibi bir hali vardı. Vildan’la konuşmak istemediğimden yanına gidemedim. Yerinden doğruldu ve gülümsedi ama ben selam vererek arkamı dönüp arkadaşlarımın oturduğu masaya yönelmekle yetindim.

Fark ettiğim son şey H...... hüzünle, Vildan’ın sinirle bana bakışıydı. Bakmak ve görmek arasında bitti bu seyrüsefer başladığı gibi.

SALİH

2010-03-25T15:17:00.000-07:00

SALİH

Salih öldürdüğü için

Yıllarca hapis yattığı

O ibneyi
O gece
Cihangir`de değil de
Bir pavyon sahnesinde görse
Ayakta alkışlardı

Rahşan affetmese
Evlenemezdi salih
Ve bıçaklayamazdı karısını
Bakire çıkmadı diye

Halbuki aynı salih
On sekiz yaşının
İlk soluğunu
Kerhanede almıştı

Emre Aydın

ACIYA TUTULMUŞ NOTLAR

2010-03-24T17:54:00.000-07:00

ACIYA TUTULMUŞ NOTLAR

Bay aşkzede (yani ben) acısını çekerken notlar tutmuş kıyıya köşeye, bu notları paylaşayım istedim bugünde.

''Şimdilik bu sessizliğe ‘sen’ diyeceğim, bu sese ‘ben’.

Daha önce nasıl başa çıktım bu yoklukla, olmamışlıkla ve boşlukla? Her seferinde başıma ilk kez gelmiş gibi afallıyorum. Her acıyı son sanıyorum, bir daha böyle sevmem bir daha böyle acımaz canım. Olmuyor işte, tekerrür aşkın değişmeyen gerçeği. Nasıl başa çıkacağım bu sessizlikle? Oysa seni sevmemi isterken benden daha hevesliydin. Şimdi sessizliğinle bu acıya ortak olmayacağını anlatıyorsun sözsüz ve kelamsız. Her ilişkide olur böyle kavgalar desem beni affet hata ettim desem, gururunu bana tercih ettin desem, hiç biri bizim ilişkimize ait, yer bulan cümleler olmayacak. Sadece sevdim. Evet yalnızca bunu yaptım. Bir bölme işlemi gibiyiz aslında. Ben bölünen sen ise bölen, peki ya kalan? Sanırım sessizlik...'' (14:00)

Seninle konuşmaya hazır olduğumu sanıyordum. Değilmişim bunu konuşmam gerektiği an boğazıma oturan yumruyla anladım. Ne desem boş, ne söylesem anlamsız, aklın anlayacak söylediklerimi ama kalbin duyarsız kalacak gerçekliklerime. Konuş istiyorum, gerekiyorsa saçmala bir fiyaka derdin olmasın karşımda. Bazen seni sevmiyorum sözcüğünü işitmek istediğimi farkediyorum. Sanki o zaman her şey daha çekilir olacakmış gibi. Ben seninle konuşarak çıkmak istiyordum bu açmazdan. Nerden bilirdin bir belirsizlikten başka bir belirsizliğe sürükleneceğimizi. Çok basit aslında her şey, mutlu olmakta, yaşamakta. Zorlaştırıp, kör düğümler atıyoruz üstüste sonrada çözmeye çalışıyoruz usanmadan. Biz neden konuşmayı beceremiyoruz? Daha seni tanımıyorken, bir yabancı iken o yabancıya söylediklerimi anımsıyorum. Emek, mücadele, fedakarlık... Suçlamak istemiyorum sevdiğim ama sen bunlara hiç kalkışmadın. (18:00)

Seni hatırladığımda yüzüme koca bir gülümse otursun istiyorum. Çünkü senin yüzün gülmek için yaratılmış adeta. Ben de öyle resmedeyim istiyorum seni hayalimde. Ama şuan seni hatırlatan her şeye kin güdüyorum. Konuşmaya çalışırken seninle, anlatmaya çalışırken ilişkimizde yolunda gitmeyen şeyleri, sözlerimin bittiği an yumrunun kalbime oturduğunda hissettim acının soğuk nefesini. Susacağını biliyordum, sustun. Rahatlamış hissediyordum kendimi ama aynanı gördüğüm anda kitap rafında ıssız adam oluverdim bir anda. Anladım o sahnede neler yaşadığını. Şimdi istiyorum ki sevdiğim söv, say, küfret ama beni bu sessizlikte bir başıma koyma. Birlikte çıktık bu yola neden bir başıma bırakıldım. Sevdiğim için mi? Her şey daha güzel olabilir birbirimizi üzmeyelim dediğim için mi? Bilmiyorum. Koca bir hiç kelimesinin sözlükteki karşılığı gibiyim. (20:00)

Kabullenmek canımı sıkıyor ama artık kanıksadım. Aşk bir iktidar savaşı. Kim daha çok severse sevilen el altından güçleniyor, ilişkinin sahibi ve yürütücüsü gibi davranıyor. Sen, ben, o hiç fark etmiyor. (23:00)

Senden istediğim başkalarıyla yapabildiğini benimle yapmandı sadece. Mesela senin için en sıradan olanla hiç sıkılırım endişesi duymadan vakit geçirdiğin gibi. Yürümek yollarda, şarkı söylemek, yemek yemek, sarılmak, uyumak, habersiz çat kapı gelmen mesela. Bir kaç şirin söz en fazla, ne öznesi başta ne yüklemi sonda. (02:00)

AŞKZEDE

2010-03-24T17:15:00.000-07:00

AŞKZEDE

''Aşk acısı'' deniyor yaşanıp bir sebepten ötürü bitmiş aşkların ardından getirdiği artçı sarsıntılara. Bu ömrümce kaçıncısı bilmiyorum ama bu sarsıntılara aşina bir aşkzedeyim diyebilirim. Ancak aşk acısına aşina olmak bu sancının dozunu azaltmıyor ne yazık ki. Haliyle savruluyorum kendi içimde bir o yana bir bu yana. İlk kez başıma gelmiş gibi şaşkın, son kez olacakmış gibi umutluyum. Ne olup bittiğinin farkında değilim. İnsanın insana ettiğini başka hiç bir mahluk beceremiyor işte. Yine de kendimizi kandırmayalım kimsenin bize bir şey ettiği yok tüm derdimiz kendimizle. Acıyı gönüllü ve meyilli bir kalp kaçınılmaz yaşayacaktır o ketum, iç kemire duyguyu. Tanımlara da gerek yok, acımı bir yazıya alet etmeye de. Ne desem, ne deseniz hafiflemeyecek; 20. yy her şeye çare bulan tıp aşk acısını azaltacak bir ilaç hala üretemedi ya şikayetimi buradan arz ederim tüm sektöre.

Aslında nasıl oldu bunlar, perde arkasında neler yaşandı anlatacağım ancak o yazı bu olmayacak. Şimdilik kanayan yerlerime teselliden pamuklar tıkıyorum. Bir boşluk, bir eksiklik haliyle düşürdüğümü hissettiğim çocuğuma ağlıyorum. Daha fazla düşündükçe içimin oyuncakları kırılıyor.

Bok gibi hissediyorum memet!

Ömrüm yapamadıklarımı düşünmekle geçecek

Bana kardeşlik yapma şimdi, teselli filan verme!

Her ömür böyle geçmiyor mu?

Seninki de böyle geçecek

UZAKTAN SEVMEK

2010-03-23T15:17:00.000-07:00

UZAKTAN SEVMEK

Her şey olduğu gibi kalsın istiyorum. Ben hep bir sıfır mağlup olayım; sen hep uzak bir hayalden ibaret. Sen olduğun gibi kal. Ulaşılmaz. Dokunulmaz. Koklanılmaz. Ben olduğum gibi. Dünya olduğu gibi.

Ruhunun en çirkef, suretinin en çirkin, zihninin en çiğ hallerini biliyorum; hiçbirini gözlerimle görmemiş olsam da. Ne bir mükafat verdin bana ne bir ceza. Ama cennetini de biliyorum, cehennemini de.

"Seni uzaktan seviyorum...." diye düşündü erkek içinden. "Yaklaşmadan, anlatmadan, anlaşılmadan.... Ben seni beklentisiz seviyorum. Hiçbir şey ummadan, talepte bulunmadan, hayal bile kurmadan. Kendi içimde taşıdığım sessiz sedasız bir sır bu. Ben belki de senden çok bu sırrı seviyorum." Sırrın senden bile güzel çünkü, senden bile özel. Sırrın bir billur kadeh, kırılmasın diye yüreğimde taşıyorum. Sırrın nazenin bir mum alevi, sırf yanmaya devam etsin diye karanlığı gündüze yeğliyorum. Kimse bilmiyor, bilmesi de gerekmiyor. Hem kim ne anlar? Ateş bu, hep düştüğü yeri yakar. Bense ne bir şeyleri değiştirmek peşindeyim, ne bir yere varmak. Ne sahip olmak derdindeyim, ne kendimi kanıtlamak. Her şey olduğu gibi kalsın istiyorum. Ben hep bir sıfır mağlup olayım; sen hep uzak bir hayalden ibaret. Sen olduğun gibi kal. Ulaşılmaz. Dokunulmaz. Koklanılmaz. Ben olduğum gibi. Dünya olduğu gibi. Merkez Efendi'nin dediği gibi, "her şey zaten dengede ve ahenkte, canım efendim. Her şey zaten merkezinde."

Ben senin ismini tarçın kokulu akide şekeri gibi tutuyorum ağzımda, damağımda, ruhumda. Kaygılarını biliyorum, yalnızlıklarını, kırgınlıklarını ve hırslarını da. Kalbinin ritmini duyuyorum; yanında olmasam, elini tutmasam da. Ruhunun en çirkef, suretinin en çirkin, zihninin en çiğ hallerini biliyorum; hiçbirini gözlerimle görmemiş olsam da. Ne bir mükafat verdin bana ne bir ceza. Ama cennetini de biliyorum, cehennemini de.
Seni olduğun gibi sevdim, tüm günahların ve arızalarınla. Uzaktan sevmenin en güzel yanı bu zaten. Kimseyi değiştirmeye kalkmıyorsun. Her şeyi olduğu gibi kabulleniyorsun. Aynı gökkubbenin altında yaşadığımızı bilmek yetiyor bana. Başımızı kaldırdığımızda gördüğümüz sema aynı, yıldızlar aynı, dolunay aynı. Bunu bilmek yetiyor bana.Umurumda değil ki nerede uyuyorsun, kimin yanında. Bacağında şarapnel parçasıyla yaşayan bir asker gibiyim. Etimde yabancı bir madde, kemiğimde bir metal parçası gibi duruyor aşkın bende. Başkası duysa korkar, "aman" der. "Nasıl olur? Böyle de yaşanır mı?" Halbuki ben alıştım. Rahatsız etmiyor beni, onu anladım. Şarapnel ve ben, gül gibi geçiniyoruz, yanyana ama karışmadan birbirimize.

"Seni uzaktan seviyorum...." diye geçirdi kadın içinden ve başını çevirdi. Bakmadı bile ondan yana. Bakması gerekmedi. Ne güzel uzaktan sevmenin rahatlığı, hafifliği, beklentisizliği. Herkesin habire birbirinin hayatı hakkında konuştuğu bu dünyada "biz" diye bir şey olmayınca, hakkımızda konuşacak bir şey de bulamıyorlar ya, ne güzel. Özgürlük işte!Sen özgürsün. Dilediğin zaman gidersin aklının estiği yöne. Tutsaksın bir o kadar. Mecbursun kendi sorumluluklarına, alışkanlıklarına, hayatına. Yapışmışsın kabuğuna. Hayalimdeki sen gerçek senden daha özgür aslında. Görsen, hayalimdeki seni kıskanırsın. Seni sevdiğimi söylememekteki ısrarım bu yüzden. Her şey böyle daha duru, daha güzel. Söylesem büyü bozulur. Zaman ağırlaşır, zaman hantallaşır. Doğallık kaybolur, konuşmalar yapaylaşır. Söylesem dünya durur, bir daha hiçbir şey aynı olmaz. Sen değişirsin. Bir başka hal gelir üzerine. Bir beklenti, bir istek, bir kıvanç, gizliden gizliye bir kibir siner bakışlarına. "Aşıklar kibirli olur" demiş şair. Sevdiklerini fethedilmiş bir kale gibi görmeye kalkarlar. Bense hayat boyu susmaya razıyım, o kibiri gözlerinde görmektense.

"Böyle adama
Yaklaşmaz hiçbir güzellik
Doğduğu günden beri kalbinde bir delik,
Almak için bütün sızıları içine."

Oğuz Atay tanısa, seni anlatmak için söylerdi bunları. Bütün sızıları içine çeken adamsın çünkü. Bir de beni almanı istemem o delik kalbine.

Uzaktan sevmek daha güzeldir bazen. Ne incitir, ne acıtır. Ne yaralar ne kanatır. Gözlerinle görmediğin ama sesini duyduğun, varlığıyla huzur bulduğun bir denizin yakınında yürümek gibidir böyle sevmek..... Uzaktan sevmek en güzelidir bazen.

ELİF ŞAFAK

YAZMAK YA DA YAZAMAMAK İŞTE BÜTÜN MESELE BU!

2010-03-21T17:54:00.000-07:00

YAZMAK YA DA YAZAMAMAK İŞTE BÜTÜN MESELE BU!

Neredeyse yedi aydır memleketimden uzaktayım. Yeni bir üniversite heyecanıyla bok varmış gibi Diyarbakır'dan İzmir'e geldim. Allah'tan belanı mı istiyorsun diyenler olabilir. Hele ki yüzlerce kişinin girip sadece on kişinin kazanabildiği bir bölümde okuyorsan o bela lanete bile dönüşebilir. Gelmeseydim ne olacaktı? Muhtemelen ya bir Mimarlık bürosunda çalışıyor olacaktım ya da Turkcell çağrı merkezinde. (O sıra ki iş imkanlarım öyleydi) Yazmaya tutkun biri olduğum için ve bu eylemin bir hobiden öteye gitmesi gerektiğini düşündüğüm, ömrümü blog yazarı olarak tüketmek istemediğimden 'Dokuz Eylül Üniversitesi - Dramatik Yazarlık' sınavlarına girdim ve içime sinen son yazımları mı sınavlarda ortaya döktüm. Sanırım işe yaradı ki sınavı kazanabildim. Ancak yalan yok o gün bu gündür yazamıyorum. Ortalama yazılardan söz etmiyorum elbet. Böyle bir bölümde okuyunca sizden beklenen yazı kalitesi pek daha matah oluyor. Bırakın başkalarının beklentisini henüz kendi bekletilerimi karşılayacak yazılar yazamadım. Esasında hizaya sokulmak bana iyi gelmedi. Dağınık bir yazım yaşantım vardı ve kimseye hesap vermem gerekmiyordu. Şimdi bölüm icabı yazdığım her yazı bölüm arkadaşlarım tarafından bir takım eleştirilere tabi tutuluyor. (Hoş şu yazamama hastalığı onlara da bulaşmış olmalı ki dile getirmesem de yazdıklarına kıçımla gülüyorum.) Bu şehre ve düzenli bir yazım hayatına entegre olmaya çabalıyorum. Bunu yaparken bu şehirde başıma pek çok şey geldi. Sonraki yazılarımda bu olanları yazmayı es geçecek değilim. Sözün kısası bendeniz İzmir'den bildiriyor; yarın hayat yine güneş açacak.

GAYB VE GARB KÜLLERİNDEN DOĞUYOR

2010-03-21T17:23:00.000-07:00

GAYB VE GARB KÜLLERİNDEN DOĞUYOR

Ne yalan söyleyeyim ben de herkes gibi hayatına dair kırıntılardan yazılar yazmak niyetindeydim bu blogu yayınlamaya başladığım zaman. Es keza ilk başlarda tam istediğim gibi kişisel ve toplumsal gerçekliği olan yazılar yazıyordum ama sonrasında bunu yapamayacağımı anladım. Çünkü hayatıma dair özel şeyler paylaşacaksam blogumu bilen tanıdık birilerinin olmaması gerekiyordu. Mesela X şahsının şereften yoksun olduğunu anlatacaksam X şahsı bunu bilmemeli. Ne yapalım reklam meraklısı biriyim ve şeffaf olmayı beceremiyorum. Akraba, eş, dost derken blogu bilenler ve takip edenler arttı haliyle ben de gerektiği gibi yazamadım. Şimdi aylar sonra düşünüyorum da ne gereği vardı bu otosansürün? Yani hem X şahıslarına kızıp hem de o yürek şişkinliğini dışarı atamadan içime atıp durmak bana ne kazandırdı? Doğrusu kimse takdir etmediği gibi sıkılıp durdum. Yani garb idim gayboldum alemde...

Artık ifşası bol bir blog olma yolunda kararlı adımlarla ilerleyeceğim. Hazır facebook hesabımı kapatmış ve saracak yer arıyorken gereken mecrayı uzaklarda değil blogumda bulacağımı düşünüyorum. Tanıdıklarımın kendilerine dair yazdığım yazıları (eğer salak değiller ise) anlayacakları şüphesiz ama bu beni enterese etmiyor. Zaten isim vermeyeceğim için korkulacak bir tarafı yok. Amacım sivri dilli bir blog olup, insanları incitmek, kalemimden kan damlayan bir yazar olmak değil. Kendi çapımda izlenim ve gözlemlerimden oluşan yazı topluluğu epi topu. Tabi bunu yaparken gerek benim gerekse başkalarının yazdığı eski tip paylaşımlara (şiir, deneme, öykü, makale) ara verecek değilim. Hadi bakalım rast gele...

MİLAT

2010-03-12T14:35:00.000-08:00

MİLAT

Deist inancını benimseyenlere göre Tanrı yeryüzünü ve bu evreni yaratmış, tüm düzeni ve ahengi sağlayıp geri çekilmiştir. Bu sebeple evrende mucizeler gerçekleşmez. Olası hikâyelerle örülmüş inançlar tamamen insan uydurmasıdır. Haliyle dünya bu inanca göre Tanrının kendine seyreylemek için yaratmış olduğu bir tiyatrodur. Fakat tanrı bu tiyatronun kusursuz işlemesi ve kendinden olanı diğerlerinden ayırt etmek için bizim şeytan diye addettiğimiz kötüyü yeryüzüne göndermiştir. Şeytan her insanın yüreğine oturmuş bir vesvese halidir esasında ve insanoğlu ne kadar uğraşadursun çıkarmamış içinden bu mahlûku.

Bu vesvesenin kendinden olduğuna inanmak istemeyen insan onu bin bir türlü korkunç ifadelerle resmetmiştir olabildiğince çirkinliğiyle. Çirkinlik, kötülüğün resmi olduğundan güzellik iyi olanın tasviri olmalıdır. Tüm olacakları önceden tahmin eden Tanrı kendinden olan iyiyi temsil etmek için kadını yaratmıştır. Üreten ve yaratan her varlık güzel olmak zorunda olduğu için Tanrı bu görevi kadına vermiştir. Tiyatral işleyen dünyada kadın böylelikle evrendeki tüm hikâyeleri rahminde başlamıştır oluşturmaya. Erkeklerde bu güzellikleri yaratan kadınların sahipleri oldukları için yüz yıllarca memnun halde sürdürmüşler egemenliklerini.

Derken bir gün tuhaf bir kuş türü türemiş ortalıkta. Bu kuş öylesine güzelmiş ki gören herkesi göz hapsine zorluyor ve kendi görsel şovunu seyrettiriyormuş. Tavus kuşu olarak nitelen bu canlı başta olabildiğince benimsenmesine hatta güzelliğin temsilcisi kadın tarafından bir sembol olarak kullanılsa da zamanla bütün kadınlar bu kuştan nefret etmeye başlamış. Estetik tüm öğelerin kendilerinde toplamasını isteyen, her geçen yıl daha yeni icatlarla süslenen kadın ırkı bu kuşu varlıklarına tehdit olarak görmüşler. İlk defa yeryüzünde bir erkek (hayvanda olsa) onlara güzelliğiyle meydan okumuş ve kendi dişisini gölgede bırakmıştır. Bu durumdan hoşnut olmayan bir tek kadınlar değildi elbette, erkeklerde sevmiyordu bu kuşu. Çünkü o bugüne dek doğada bütün erkek varlıklarının çizdiği imaja yakışmıyordu. O bir yüz karası, kadın nitellikli erkek varlıktı.

Erkek mahlûkta güzel, estetik, canlı, hoş bir görüntüye alışık olmayan kadın ve erkekler bu kuşları aforoz ederek onları ateş çukurlarında yakmışlardır. Tavus kuşu evrende erkek imajını zedeleyen ilk canlıdır ve erkek varlığına rağmen kadın görüntüsü eşcinselliğin miladıdır. Ama ateş çukurlarının çoğalması gerekiyordu çünkü doğa bilinmeyen bir sebepten dolayı insan ve hayvanlarda eşcinselliği yayıyordu evrene her türlü envai... Bu hayvan katliamlarının bir çözüm olmadığını anlayan erkek ve kadınlar vazgeçmişler ateş çukurlarından.

Ve insanlığın tüm muhafazakâr ve zorba ahvallerine rağmen erkek denen varlığa güzellik, alımlılık, ince bir ruh bahşeden doğa son evresinde insanlarda eşcinselliğin önünü kesememişlerdir. Doğanın bir bildiği vardı elbet bu olanlarda. Eşcinsel erkeklerle birlikte heteroseksüel erkeklere de yayılan birçok vasıf kadınların tek elinde bulunan güzelliği yerle bir ederek kendine pay çıkarmıştır. Tavus kuşuyla başlayan erkek varlığının ahvallerindeki tuhaflık işte böyle bir olay örgüsüyle tarihlenmiş yaşamda.

Kimine masal, kimine hakikat…

HARUN BARAN

ŞİİR OKUMA KILAVUZU

2010-03-12T13:45:00.000-08:00

"Ne zaman insan karanlık bir yerde sayıklamaya itilmiş, insan ilişkileri karışık, karıştırıcı, bozucu niteliklere bürünmüş, insanın bir başka insana söyleyeceği söz anlamını kaybetmiş, insan davranışları yapaylık, içtensizlik yüklü hale gelmişse, insanlar şiir okumak ve şiirle uğraşmak, şiirden öğrenmek gereğini duymuşlardır. Böyle de olmak zorundadır. Çünkü şiir anlatılmaz bir şeyin anlatılmaya çabalanmasının sonunda, anlatılabilir bir şeyin yeniden anlamlı kılınması için gösterilen bir çabanın sonunda, yeterince anlaşılmayan bir şeyin etkili bir anlatıma kavuşturulması uğrunda harcanan çabaların sonunda ortaya çıkar.”

İSMET ÖZEL / ŞİİR OKUMA KILAVUZU

BİR İHTİMAL AŞK

2010-03-11T16:20:00.000-08:00

BİR İHTİMAL AŞK

İki yıl önce bugün ağlarken tam da seni düşünüyordum.

Kim olduğundan haberim yoktu ama geleceğinden öylesine emindim.

Bir ismin yoktu dolasıyla bir şemalinde.

Bazen bir karıncaydın üstüne basıp geçtiğim, bazen ineceğinden emin beşinci kutsal metnim.

Yoktu ayarım. Kah tavandı sana olan güvenim kah yerle yeksan.

Bir sabah ezanıyla aklıma düştüğünde oldu, sifon sesinde seni bulduğumda.

Herşeyde biraz sen yoktun. Belki ansızın geldin kapıma ama o sırada ben evde yoktum.

Ben her ders seni düşündüm oysa, bazen kel bir matematiktin bazen sırma saçlı bir çoğrafya.

En çok kalbimi kırdıklarında küfrettim sana, sen anlıma konan bir sinektin o sıra.

Gözümden boşaldığın çok oldu ama bazen aylarca gelmedin aklıma.

Takıldıklarım oldu ara sıra, seni daha iyi sevebilmek için bir gönderilmişlerdi anladığım kadarıyla.

Sonuncum sen mi olacaksın, ilkimde sana benziyordu galiba.

İyisi mi kafana esince gel bir sonbahar uğultusuyla, en güzel yastığı sana ayırdım nasılsa

Belki buradasın, geldiysen kalbime üç kere tıkla!

Ben her aşık olduğumu sana benzettim ya şimdi son aşkım sensen ve bendeysen

Seni ararken tüm yaptıklarımla kal yanıma.

Harun Baran

" Bostancı dolmuş kuyruğunda / Sen başta ben en sonda öylece beklemişizdir. / Sabah 7:30 vapuruna / Sen koşa koşa yetişirken, / Ben yürüdüğümden kaçırmışımdır. / Aynı anda başka insanlara / Seni seviyorum demişizdir. / Mutlak güven duygusuyla başımızı / Başka omuzlara dayamışızdır. / Olamaz mı? Olabilir. "

Bülent Ortaçgil

TUHAF İSİMLER

2010-03-11T14:52:00.000-08:00

TUHAF İSİMLER

*DİRENÇ: Elektrokominikasyon mühendisi bir baba ile inşaat mühendisi bir annenin oğullarına koyduğu isim.

*SANAL: Web tasarım sektöründe çalışan bir babanın kızına koyduğu isim.

*ZAGOR: Çizgi romana kafayı takmış bir babanın oğluna koyduğu bir isim.

*TÜRKSEL: Turkcell bayii bir babanın kızına koyduğu isim. (Şirket, kurum sadakati üst noktası plaketi verdi mi acaba?)

*GÜNCEL: Bir gazetecinin kızına koyduğu isim.

*İLGİNÇ: “Yok artık!” dediğinizin farkındayım ama yemin ederim var böyle bir isim. Bir muhasebeci ile bankacı çift koymuş oğullarına. (“İlginç” ve “Güncel” kardeş isimleri olarak düşünülebilir..)

*YARRA: Güldünüz ama Arapça şelale damlası demekmişmişmiş. Ve şu an Türkiye’de zavallı bir kızcağızın ismi. (İnternete baktım, birkaç tane daha zavallı varmış) Bu ismi kızlarına koyan aileleri kutlamak lazım. Umarım soyadları Yedik değildir.

*KAVİN: Al bir gaddar ana baba daha. Ne istiyor bu ana babalar çocuklarından anlaşılır gibi değil. Hayat boyu “Heh hoh ho. Kavun mu?” ya maruz kalacak. Kürtçe “güçlü kuvvetli çocuk” demeye geliyormuş. İyi güzel de babacım bu kızcağız Erbil’de Kerkük’te mi büyüyecek?

*ÜRÜN: Bir çiftçinin oğluna koyduğu... dememi bekliyorsunuz ama hayır! O zaman manalı olabilirdi ama hiç alakası yok. Bir üniversite hocasının kızına koyduğu isim. Üstelik ziraatçı bile değil.

*PITIK: Bu kızcağızı tanımıyorum ama anladığım kadarıyla telefon numaralarımız benziyor. Bir takım veletler ha bire “Pıtık yok muaa? Nerdaa? Annesi misiniaaz?” diye arayıp duruyor. Önce dalga geçiyorlar sandım ama hayır: Gerçekten var bu kelimeyle (isim diyemeyeceğim) anılan biri! Yahu isim koymadan önce hiç mi araştırma yapılmaz böyle bir kelime bazı yörelerimizde ne manaya gelir. bu mana iyi bir şey midir diye. Peee... Yazarken bile gülüyorum.

*DALÇIK APAÇIK: Bu yeni değil. Ankara’da bir noterin (48.) ismi. Fakat denizaltına dalmaya meraklı bir anne baba pek ala çocuğuna isim olarak koyabilir diye listeye şetim.

MUTLU TÖNBEKİCİ

Lâ Tahzen!

2010-02-08T02:10:00.000-08:00

Lâ Tahzen!

Üzülme! Üzülebiliyorsan bir kalbin var demektir. Kalpsizler üzül(e)mezler ki. Ne mutlu sana ki, üzülebiliyorsun. Dokunan var demek ki kalbine. Ya dokunulmasaydı kalbine. Ya hüznün gönül toprağını karmasına izin verilmeseydi. Demek ki gözden çıkarılmadın. Demek ki sen hâlâ bir umut tarlasısın.
Üzülme!

Üzülüyorsan, Biri var ki cılız varlığını düştüğü çamurdan kaldırmak istiyor. Onun için dokunuyor kalbine. Kıymetini bil ki, üzmeye değer görüyor seni. Hüzünlerin kalbinin toprağını allak bullak ediyorsa, sen ekilmeye layık bir topraksın demektir. Kaygıların vuruşuyla tuz buz oluyorsa taş katılığında büyüttüğün güvencelerin, yarılan göğsüne umut fidanları dikiliyor demektir.

Üzülme!

Yüzün yerde geziyorsan, ellerin boynuna sarılı ise, içini ısıtacak haberlerin mürekkebi damlıyor olmalı ömrünün defterine. Kar yağıyorsa güvendiğin dağlara, yarının ovalarında rengârenk çiçeklerin olacak demektir. Hırçın fırtınalar sarsıyorsa sevinçlerinin zirvesini, rüzgârlar dövüyorsa umudunun yamaçlarını, bir yüce dağsın sen demek ki, az bekle, eteğinden serin pınarlar akmaya başlayacak demek ki...

Üzülme!

Üzülüyorsan, şımaramazsın. Kibrin kirli tuzağına düşemezsin. Kendini beğenmişliğin çamuruna dolaşmaz ayakların. Uzak geçersin isyanlı yollardan. Heveslerinin ardı sıra düşüp nisyan uçurumlarının başına sürüklenmezsin. Seni Biri yakınlığına çağırıyor demek ki... Gözden çıkarmamış olmalı seni.

Üzülme!

Üzülüyorsan, bir kutlu teselli kapısının önünde bekletiliyorsun demektir. Gözlerini kaldır vefasız dünyanın eşiğinden. Gönlünün elinden çıkar sebeplerin boş avuntularını. Umudunu kes sahte doymalardan. Yüreğini küstür coşkulardan. Kapı açıldı açılıyor demektir.

Üzülme!

Üzülüyorsan, kaybedeceğin bir şeyler var demek ki... Kaybedeceği bir şeyi olanlar çoktan kazanmışlardır. Eline geçmeyenleri saymakla tüketme nefesini, elindekileri saymaya başla. Hepsini saysan bile, nefesini saymaya nefesin yetmeyecek demektir. Bak işte zenginsin.

Üzülme!

Seni bir "İşiten" var. Seni senin kendini bile sevmenden önce O sevdi seni. Senin kendini bile bilmediğin unutuş kuyularından çekip çıkardı seni. Çektiğin acılara habire meşgul çalan telefonlar gibi kör ve sağır değil O. Yüreğinin her yangınına O yetişiyor. Ayrılıklarına ve sıkıntılarına metal soğukluğundaki plazalar gibi umursamaz değil O. Yitirdiklerinin hepsini sana iade edeceğine söz veriyor. Sevdalarına ve özlemlerine çok seçenekli sınav kâğıtları gibi tatsız ve tuzsuz formüller sunmuyor. Seni herkesten çok anlıyor, seni senin kendini düşündüğünden çok düşünüyor. Gözyaşlarınla imzalayasın istiyor yakarışlarını. Bir ebedî çerçevenin içinde, gösterişsiz bir kullukla fotoğraflamak istiyor seni. Dağılıp giden ömür kırıntılarının arasından sıcacık bir kardelen ümidi devşiresin istiyor. Keyfinin çatlak kabuklarının arasından sonsuz teselli pınarları akıtmak istiyor.

Üzülme!

Varlığının tenine çiziktir her hüzün. Varlığından haber verir üzüntün. Hatırlar mısın, bir zamanlar hatırlanmaya değer bir şey bile değildin? Hiç umursanmadan çöpe atılabilecek kirli bir su iken sen, yüzüne bir tek O baktı. Kimselerin arayıp sormadığı, önemseyip adını bir kenara yazmadığı o günlerde, senin adını ilk O andı. Hatırını bildi. Seni yanına aldı. Hep yanında oldu. Sen seni unutup da başını yastığa koyduğunda bile, seni her defasında sabaha çıkardı. Sen Onu defalarca unuttun ama O seni asla unutmadı.

Üzülme!

O'nun en sevdiği kulu da yalnız kaldı. Taşlandı. Sürüldü. Yaralandı. Aç susuz kaldı. Yuvasına uzaktan gözleri yaşlar içinde baktı. Mağarada yapayalnız ve korunmasızdı. Senin gibi üzülen yol arkadaşına sonsuz müjdeler veren tebessümüyle fısıldadı: "Lâ tahzen, innAllahe meânâ."

MEVLANA / MESNEVİ